Europees Parlement verdeeld over aanpak dieselgate

Bas Eickhout, GroenLinksBeeld anp

Het Europees Parlement stemt vandaag waarschijnlijk tegen de invoering van een dieselgate-aanbeveling die het zelf heeft gedaan. Het gaat om de instelling van een onafhankelijk Europees agentschap dat moet controleren of autofabrikanten zich aan de wetten over toelatingstests en uitstootnormen houden.

Volgens mede-initiatiefnemer Bas Eickhout van GroenLinks wordt de stemming vandaag in Straatsburg een dubbeltje op z’n kant. “Zoals het er nu voorstaat, gaan we het net niet halen”, zei hij gisteren.

Het parlement stemt over de nasleep van het sjoemelsoftware-schandaal dat in september 2015 uitbrak in de Verenigde Staten, bij Volkswagen-diesels. Dezelfde auto’s bleken ongestoord te kunnen rondrijden in de EU. De autotest-fraude was bekend, ook bij de Europese Commissie, maar er gebeurde jarenlang niets.

Harde kritiek

Het Europees Parlement zal de aanbevelingen onderschrijven die de eigen enquêtecommissie ruim een maand geleden heeft vastgelegd. Die levert na een jaar onderzoek en hoorzittingen harde kritiek op zowel lidstaten als Europese Commissie. Zij worden van wanbeleid beschuldigd: ze hebben de gezondheid van hun burgers opgeofferd aan de belangen van de auto-industrie.

Een van de parlementaire aanbevelingen luidt dat er een neutraal Europees toezichtsbureau moet komen, onafhankelijk van lidstaten en commissie. Die beoogde toezichthouder speelt ook een rol in een stemming over nieuwe EU-wetgeving, eveneens vandaag. Daarin spreekt het parlement zich uit over aangepaste regels voor de zogeheten typegoedkeuring van auto’s. Maar de parlementscommissie die daarover gaat, die voor interne markt en consumentenbescherming, heeft het pleidooi voor een onafhankelijk agentschap niet overgenomen. Daarmee ontstaat de rare situatie dat een aanbeveling van het parlement in eigen huis een stille dood sterft.

Als alternatief ligt een ‘nalevingsforum’ op tafel, een soort klankbordgroep waarin lidstaten en tientallen organisaties over elkaars schouder meekijken en bij de Europese Commissie aan de bel kunnen trekken bij onregelmatigheden. Maar dat vinden de Groenen en de sociaal-democraten te vrijblijvend. Zij willen het onafhankelijke agentschap alsnog in het voorstel krijgen.

Belangrijkere aanbevelingen

“Voor ons is dit een echte test”, zegt Eickhout. “Hebben we iets geleerd van het parlementaire onderzoek naar de affaire of niet? Dit is immers een eerste poging tot wetgeving na dieselgate.”

Voor- en tegenstanders lopen dwars door de politieke families heen. Vooral de liberale fractie, waarin zowel VVD als D66 zitten, is verdeeld. Gerben-Jan Gerbrandy (D66), co-auteur van het eindrapport van de onderzoekscommissie, zal vóór stemmen maar vindt dat er belangrijkere aanbevelingen zijn dan het agentschap. “Het maakt mij niet uit of dat er komt of niet. De wetgeving moet goed worden uitgevoerd, of de Europese Commissie dat nou doet of zo'n toezichthouder.”

Wim van de Camp (CDA) is tegen, omdat volgens hem ‘vier, vijf jaar’ verloren gaan met de besluitvorming over een agentschap. “Bovendien wil ik de lidstaten aan tafel. Dat gebeurt wel in dat nalevingsforum.” Dennis de Jong (SP) noemt een onafhankelijke toezichthouder ‘een domme zet’ omdat zo’n instantie ver van de burger af zou staan. “Je kunt niet eindeloos nieuwe EU-agentschappen uit de grond stampen. Andere agentschappen hebben ook al problemen met legitimiteit. Neem het EU-agentschap voor voedselveiligheid in Parma: niemand weet dat het bestaat.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden