Europees Parlement koerst aan op onderhandelingen over EU-begroting

EU-president Herman van Rompuy Beeld ANP

EU-president Herman van Rompuy had vandaag de zware taak het EU-meerjarenbudget te verdedigen in een zeer kritisch Europees Parlement. Een meerderheid van het parlement vindt de begroting te krap en te ouderwets en dreigt het akkoord van de 27 EU-landen te blokkeren. Nieuwe onderhandelingen met het parlement liggen in het verschiet.

Van 7 op 8 februari onderhandelden de 27 Europese regeringsleiders 24 uur lang over het nieuwe budget voor 2014 tot en met 2020. De nettobetalers dwongen een lager budget af dan voorgaande jaren, wel bleven de traditionele landbouw- en regiofondsen het grootste deel van de begroting uitmaken. Het budget van 2007 tot en met 2013 bestond uit circa 1000 miljard. Het nieuwe voorstel van de Europese Raad is een budget van 960 miljard euro. Een aantal noord-Europese landen, waaronder Nederland, had gepleit voor een nog radicalere herverdeling van het geld: meer naar innovatie en onderzoek, minder naar landbouw en regiosteun.

Parlementswensen
Van meet af aan verkondigde parlementsvoorzitter Martin Schulz dat de Europese Raad ook rekening moest houden met de 754 parlementsleden. Twee jaar geleden al stelde het parlement een commissie aan om de parlementswensen voor de begroting uit te stippelen. Toch bleken de 27 regeringsleiders te druk met het verdedigen van eigen belangen om met een 28ste partner rekening te houden.

Onderhandelen met 27 is al een flinke kluif, laat staan met bijna 800. Zodoende ontstond tien dagen geleden een compromis dat wel het goedkeuren van de regeringsleiders krijgt, maar slecht valt bij de afgevaardigden van de lidstaten. En juist die parlementsleden hebben het laatste woord, zo schrijft Europese regelgeving voor.

Het parlement pleit voor een moderne EU-begroting met een substantieel groter aandeel voor groei en innovatie en een hoger totaalbedrag, in plaats van een bezuiniging op de uitgaven. De vier grootste allianties in het Europees Parlement herhaalden vandaag hun standpunt dat ze zich niet kunnen vinden in het voorstel van de Europese Raad.

'Twee keer nadenken'
Vandaag vond de eerste vergadering in het parlement plaats over de meerjarenbegroting. Het gaat nog maanden duren voordat het parlement ook daadwerkelijk over het EU-budget stemt, als het al zo ver komt. Door simpelweg niet te stemmen is een afwijzing ook een feit. Van Rompuy was naar het parlement geroepen om verslag uit te brengen van de top van de Europese Raad. Hij vroeg de parlementsleden 'twee keer na te denken, en zelfs vaker dan twee keer' voordat ze het huidige voorstel afwijzen.

In het geval dat het parlement de meerjarenbegroting blokkeert, gaat de EU automatisch over op een jaarlijkse begroting gebaseerd op het laatste jaar van de huidige meerjarenbegroting. Van Rompuy waarschuwde tegen dit alternatief en zei dat meerjarenprojecten in gevaar komen wanneer de EU 'gevangen raakt' in jaarlijkse budgetten. Jaarlijkse begrotingen bieden 'geen uitzicht', zei de EU-president.

De komende maanden zullen in het teken staan van onderhandelingen tussen het parlement en de lidstaten. Officieel heeft de Europese Raad geen wetgevende bevoegdheid, maar de Raad Algemene Zaken van de ministers van Buitenlandse Zaken is wel mede-wetgever. De onderhandelingen zullen dan ook plaatsvinden tussen het parlement, de Europese Commissie en 'de Raad'. Maar een nieuw compromis zal tijdens een volgende top ook weer door de regeringsleiders worden besproken.

Vier wensen
Het parlement heeft grofweg vier belangrijkste wensen, legt een woordvoerder van het parlement uit. Ten eerste moet het gat tussen 'commitments' en 'payments', of vastleggingen en betalingen, kleiner. De voorgestelde 960 miljard bestaat voor slechts circa 900 miljard uit concrete betalingen van de lidstaten, de rest is vastleggingen. Het parlement vreest dus voor een ingebouwde schuld van 60 miljard en wil dat de betalingen omhoog gaan.

Een tweede wens is de midterm review, de tussentijdse herziening. Het parlement wil dat in 2014, na de parlementsverkiezingen, het nieuwe parlement opnieuw inspraak krijgt op de begroting. Ten derde pleiten de parlementsleden voor meer flexibiliteit binnen de begroting. Geld dat niet wordt uitgegeven moet niet terugvloeien naar de lidstaten, maar zou voor andere posten moeten kunnen worden aangewend. En tot slot wil het parlement een modernere begroting met meer nadruk op economische groei en geld om werkloosheid te bestrijden.

Die wensen liggen stuk voor stuk gevoelig voor de regeringsleiders. Vooral meer betalingen en een structurele herverdeling binnen de begroting zijn weinig kansrijk. Juist over de betalingen en de onderverdeling van het budget over de verschillende posten is door de regeringsleiders urenlang gesteggeld. Meer kans maakt het parlement met zijn pleidooi voor een tussentijdse herziening en een flexibeler begroting.

Naar verwachting neemt het parlement in maart een niet-bindende resolutie aan met daarin de piketpalen voor de onderhandelingen. Afhankelijk van of een nieuw compromis gevonden kan worden, volgt een stemming mogelijk ergens in de zomer. Naar het tijdspad blijft het echter gissen. Bij onderhandelingen tussen 27 lidstaten en hun 754 parlementsleden staat de agenda nooit vast.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden