'Europeanen, wees toch trots op de EU'

Parag Khanna heeft er vertrouwen in dat Europese solidariteit de crisis overleeft. FOTO © JEAN-PIERRE GEUSSENS NOVUM Beeld
Parag Khanna heeft er vertrouwen in dat Europese solidariteit de crisis overleeft. FOTO © JEAN-PIERRE GEUSSENS NOVUM

Terwijl Europeanen momenteel angstig wegkijken van het Europese project, loopt de Amerikaans-Indiase publicist Parag Khanna over van enthousiasme. Een supermacht in potentie, dat is Europa wat Khanna betreft.

Maar dan moet Europa wel met één stem spreken. "Grootmachten als Amerika, China en India nemen Frankrijk en Duitsland afzonderlijk niet serieus", zegt hij in Maastricht, waar hij spreekt op een conferentie over de Europese Unie. "Zonder Europees machtsblok zijn dat kleine en zwakke staten, verliezers in een concurrerende wereld. Een gezamenlijk Europa is de grootste mondiale economie."

Khanna schreef twee bestsellers over de machtsverhoudingen in de wereld. In 2008 plaatste het maandblad Esquire hem tussen de 75 meest invloedrijke denkers van de eenentwintigste eeuw. Naast zijn onderzoeken voor Amerikaanse en Europese denktanks, publiceert Khanna in internationale kranten.

Vier jaar geleden, op zijn dertigste, was hij buitenlandadviseur in Obama's campagneteam. Nu onttrekt Khanna zich aan de politiek. "Politici willen iemand anders de schuld geven. Europa is dan een vrij weerloos slachtoffer", zegt hij. "En mensen houden van slecht nieuws, de financiële crisis gijzelt het debat. De EU reduceren tot een muntunie gaat voorbij aan het grotere verhaal. De glorieuze verhalen over Europa's succes zijn impopulair."

Dat succes belicht de publicist graag, om tegengas te geven. Het heersende negativisme is overschat en onnodig, preekt hij. "De Europese Unie is wereldwijd een rolmodel. Afrika, Latijns-Amerika en Azië kopiëren het Europese beleid op punten als arbeidsmobiliteit en grenzenloze handel. Ze kijken jaloers naar de welvaartsstaten en de vrede op het continent. Over twintig jaar is Europa als economische regio nog altijd groter dan Amerika, en minstens gelijkwaardig aan China. Als ik Europeaan zou zijn, dan was ik trots op de EU."

Een 'metroseksuele supermacht', zo betitelde hij de EU in 2004. Stijlvol paradeerde Europa voorbij het lompe Amerika op de diplomatieke catwalk, schreef Khanna toen. Nu staan de EU-landen geregeld tegenover elkaar. Khanna houdt de lange termijn in het oog, hij verwacht dat de solidariteit overwint. "Al is het maar uit economisch gewin."

De kritiek dat de EU niet democratisch zou zijn, deelt hij niet. Een zekere mate van technocratie is volgens hem onvermijdelijk. "Het is een rampzalig recept om alle 27 leden te laten beslissen over elk onderwerp. Uiteindelijk spreekt er altijd wel íemand een veto uit."

Europa is stervende, hoort hij analisten voorspellen. Maar de dalende geboortecijfers in landen als Frankrijk en Italië verontrusten Khanna niet. "Als de EU blijft uitbreiden, groeit de populatie van bijna vijfhonderd naar zeshonderd miljoen mensen. Omdat demografische ontwikkelingen de macht weerspiegelen, zal Europa echt niet bezwijken."

En verdere expansie is nodig, vindt de New Yorker. De integratie van Oost-Europese landen stimuleerde volgens Khanna alle Europese economieën. Nu speurt Khanna verder in oostelijke richting, waar hij uitkomt bij Azerbeidzjan en Turkije. "Alle belangrijke imperia zijn gebaseerd op tolerantie en integratie, toont de geschiedenis. De grenzen van Europa mogen niet te streng worden getrokken. Racisme kan niet de basis zijn."

Neem Turkije. De poort naar het Midden-Oosten, gelooft Khanna, waar Europa zijn energievoorraad moet veiligstellen. "Turkije is trots op zijn eigen beschaving en een groeiende speler, die naar alle richtingen kijkt om invloed uit te oefenen. Intussen horen de Turken al decennialang bij de Europese regio, ook al zullen ze het misschien nooit tot EU-lid schoppen. Dat geeft niet. Europeanisering is belangrijker dan lidmaatschap."

Twee jaar geleden etaleerde de wereldtentoonstelling in Shanghai Europa's voorsprong, zegt Khanna. De exposities van Duitsland en Amerika trokken de meeste bezoekers. "China kijkt op het vlak van innovatie niet naar de Verenigde Staten", viel hem destijds op. "Bij de Amerikanen draaide een video van basketbalster Kobe Bryant en daar ging de aandacht van de meeste Chinezen naar uit. Maar Bryant leert hun niet het land te besturen. Duitsland - als symbool voor Europa - vaardigde duurzame bedrijven af, demonstreerde hoe je een geordende samenleving leidt. Een industriestaat met sociale gelijkwaardigheid, dat is wat China wil worden: een gigantisch Duitsland."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden