'Europa zou arbeidsmigratie moeten bevorderen'

Hoogleraar Houwerzijl: Vergelijking met VS gaat mank door aloude verschillen in taal en cultuur in Europa

Natuurlijk migreert een werkloze Europeaan niet zo makkelijk als een Amerikaan zonder baan dat doet, zegt arbeidsjurist Mijke Houwerzijl. De obstakels tussen Carson City, Nevada en Kansas City, Kansas zijn een stuk kleiner dan die tussen Sevilla, Spanje en München, Duitsland. "Ondanks die hobbels is de migratie tussen EU-landen in nog geen tien jaar tijd wel met 40 procent gestegen."

Somberen over het gebrek aan mobiliteit van Europese werklozen wil Houwerzijl, hoogleraar in Tilburg en Groningen, niet. Eurocommissaris Laszlo Andor deed dat onlangs wel in The Wall Street Journal. Van de Amerikanen woont 30 procent niet langer in de staat waar hij is geboren, meldde de Amerikaanse krant, terwijl slechts 3 procent van de Europeanen een bestaan buiten zijn geboorteland heeft opgebouwd.

Zonde, vindt Andor. Vrij verkeer van werknemers is niet voor niets een van de principes waarop die ene Europese markt is gestoeld. Als werklozen over de grens een baan aannemen, helpen ze zichzelf (aan een inkomen), het land dat ze verlaten (minder uitkeringen) en het land waar ze zich vestigen, dat extra belasting binnenkrijgt. Gebeurt het op grote schaal, dan scheelt het een hoop geschuif met steungeld van Noord- naar Zuid-Europa.

Ook Nederland zou, met een werkloosheid van 6,2 procent, een paradijs moeten zijn voor Grieken en Spanjaarden, van wie 27 procent werkloos thuiszit. Toch meldde het CBS onlangs dat de immigratie in Nederland in 2012 voor het eerst sinds 2006 daalde. Per saldo kwamen er slechts 13.000 inwoners bij, 17.000 minder dan in 2011.

Met cijfers kun je veel kanten op, zegt Houwerzijl. "Die 3 procent van de Europeanen die elders woont, versluiert wat er echt gaande is. We komen van 1,6 procent in 2003, dus je kunt net zo goed spreken van een enorme stijging."

En die vergelijking met Amerika gaat behoorlijk mank, vindt ze. "Hoofdoorzaak dat Europeanen minder migreren zijn de aloude verschillen in taal en cultuur tussen de Europese landen. Kijk naar onszelf: in Duitsland is een veel betere arbeidsmarkt voor bouwvakkers. Er zijn wel timmerlieden en metselaars de grens overgegaan, maar niet in de mate waar de Europese Unie op zit te wachten. Niet à la Amerika. Taal, maar ook juridische aspecten en de verschillende belastingstelsels maken massale migratie hier een illusie."

Terwijl men in Brussel hamert op grotere arbeidsmobiliteit - 'en dat heeft men in Amerika nooit gedaan, daar gaat het gewoon vanzelf' - merkt Houwerzijl dat de EU-lidstaten juist huiveriger worden. "In Engeland bijvoorbeeld, dat best gastvrij is, staat David Cameron onder grote druk om de immigratie te beperken. Zeker nu de anti-immigratiepartij Ukip bij de lokale verkiezingen heeft gewonnen ten koste van Camerons Conservatieven. Het sentiment 'ze pikken onze banen af' wordt in crisistijd toch sterker."

Als Europa zich wil spiegelen aan de VS, zegt Houwerzijl, laat het dan ook iets van het federalisme overnemen. Want al heeft iedere Amerikaanse staat zijn eigen WW, er bestaat ook een federaal supplement, dat de verschillende werkloosheidsuitkeringen aanvult, in ieder geval in tijden van recessie. De Amerikaanse federale overheid initieert grote infrastructurele werken, die banen opleveren. "Geef de EU het recht 1 procent belasting te heffen over het inkomen van haar burgers. Daarmee kan ze ook projecten opzetten, werkgelegenheid creëren en voor migrerende werknemers een deel van het werkloosheidsrisico financieren. Zo neem je lidstaten geen bevoegdheden af, maar zorg je voor iets dat ons samenbindt."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden