Europa zoekt antwoord op overduidelijk Grieks nee

Grieken wijzen voorstellen van Europese geldschieters af. Eurolanden morgen bijeen over gevolgen referendum.

Hoe nu verder? Opnieuw is dat de grote vraag in het Griekse schuldendrama nadat de Grieken gisteren een duidelijk 'nee' hebben laten horen in het referendum over een bezuinigingsvoorstel van de internationale geldschieters. 61,4 procent stemde voor en 38,6 tegen, bleek gisteravond na telling van 88 procent van de stemmen.

De overwinning, bij een opkomst van 62 procent, was groter dan vooraf voorspeld. In geen enkele regio behaalde 'ja' een meerderheid. Overal in het land gingen Grieken gisteravond laat de straat op om de overwinning van het nee-kamp te vieren. Op het centrale Syntagmaplein voor het parlement, waar duizenden feestvierden, kleurde zelfs de fontein rood - de kleur van het 'nee'.

Maar na de overwinningsroes van gisteravond moet de Griekse regering vandaag meteen flink aan de bak. Minister van financiën Gianis Varoufakis, die de geldschieters eerder het weekend nog had beschuldigd van terrorisme, sloeg gisteravond een milde toon aan. "Morgen steken we een hand van samenwerking uit naar de Europese partners", zei hij in een korte verklaring.

De regering wil met de eurolanden om tafel om na vijf maanden slepende onderhandelingen alsnog een akkoord te bereiken. Zij zal de referendumuitslag gebruiken om verdere concessies van de geldschieters te eisen, zoals minder bezuinigingen en schuldverlichting. Dat zijn echter zaken die voor de eurolanden tot nu toe onbespreekbaar waren.

De grote vraag is nu in hoeverre de uitslag daar verandering in brengt. Dat de Grieken moe zijn van de bezuinigingen, wisten de andere eurolanden ook zonder referendum wel. Maar de Baltische staten, die zwaar bezuinigd hebben, kunnen nog steeds niet aan hun bevolking verkopen dat zij een eventuele uitzonderingspositie van de rijkere Grieken meefinancieren.

Duitsland wil elke uitgeleende euro geld terug. Spanje zal koste wat kost het beeld willen voorkomen dat Europa zich dankzij het referendum soepeler opstelt. Dat zou Podemos, de Spaanse zusterpartij van Syriza, de wind in de zeilen geven voor de verkiezingen in december. Maar ook in de parlementen van de andere eurolanden ligt een nieuw leningenprogramma op zijn zachtst gezegd zeer gevoelig. Ze moeten er allemaal mee instemmen. Daar komt nog eens bij dat de verhoudingen met de Griekse minister van financiën Varoufakis zo verziekt zijn dat zijn collega's van de eurolanden niet meer met hem willen praten.

Aan de andere kant kan Europa moeilijk de deur dichthouden als Griekenland met hernieuwde energie aanklopt. Het blijft in het belang van de EU om Griekenland binnenboord te houden. Het is daarom de verwachting dat de onderhandelingen op zijn minst hervat worden.

De leiders van de eurolanden komen morgen al bijeen om te praten over de ontstane situatie, zo liet president Tusk van de Europese Raad gisteravond laat weten. Een nieuwe deadline lijkt er ook al: op 20 juli moet de Griekse regering 3,5 miljard euro aan de Europese Centrale Bank (ECB) terugbetalen. Als dat niet lukt, is een vertrek uit de euro weer een stap dichterbij.

Maar de vraag is of er nog wel twee weken tijd is. Want los van de politieke gordiaanse knoop op hoog niveau is er een nijpend probleem dat iedere Griek elke dag merkt: dat van de gesloten banken en de pinlimiet van 60 euro.

Dat de banken morgen weer opengaan, zoals de regering had beloofd, lijkt vrijwel uitgesloten. Alle Grieken zouden inmiddels direct naar de balie hollen om al hun geld op te nemen, zodat de banken direct zouden omvallen.

Maar ook de huidige situatie lijkt onhoudbaar, nu het ernaar uitziet dat een akkoord minstens weken op zich laat wachten. De vraag is hoelang de banken het nog volhouden zonder dat de ECB de geldkraan voor noodfinanciering verder opendraait. Een regeringswoordvoerder zei gisteren dat de Griekse centrale bank de ECB gisteravond heeft verzocht het leningenplafond te verhogen. Maar in Frankfurt zullen ze daar weinig voor voelen, aangezien de situatie van de Griekse banken er niet bepaald rooskleuriger op is geworden. De kans is aanwezig dat de pinlimiet de komende dagen zelfs omlaag moet.

Vandaag 4|5|6|7

Meer nieuws

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden