Opinie

Europa verdient zijn Joden niet, nu ze opnieuw moeten vrezen voor lijf en goed

Joodse immigranten komen aan in Israël. Beeld EPA
Joodse immigranten komen aan in Israël.Beeld EPA

De emigratie van West-Europese Joden naar Israël stijgt door toenemende antisemitische incidenten, schrijft Kitty Herweijer, politicoloog en masterstudent Hebrew and Jewish studies. Dat is vooral een probleem voor de landen die hun Joodse gemeenschap kwijtraken.

De Joodse gemeenschappen in Europa verkeren in crisis. Als reactie op de toename aan antisemitische incidenten stijgt de emigratie van West-Europese Joden naar Israël de afgelopen jaren.

Frankrijk, waar de helft van alle racistische incidenten tegen Joden is gericht (terwijl zij minder dan één procent van de bevolking uitmaken), is koploper. Sinds 2006 zijn zo'n 40.000 Franse Joden naar Israël geëmigreerd, waarvan 20.000 in 2014 tot en met 2016. De Franse ex-premier Valls sprak van 'een tragedie'. Volgens hem is 'Frankrijk Frankrijk niet meer zonder zijn Joodse gemeenschap', die daar al bijna duizend jaar aanwezig is.

Ook in Nederland laat het antisemitisme een steeds agressiever gezicht zien. Degenen die als herkenbaar Joods over straat gaan hebben maar al te vaak te maken met vijandige bejegeningen en Joodse scholen en instellingen moeten permanent beveiligd worden. In de Haagse Schilderswijk konden in 2014 mannen, wapperend met zwarte vlaggen, ongestraft oproepen tot 'dood aan de Joden'. Een rabbijn kreeg verschillende malen stenen door zijn ruiten en de recente aanval op het koosjere restaurant HaCarmel in Amsterdam - en de ontkenning van de antisemitische insteek ervan - leidde tot veel onrust binnen de Joodse gemeenschap.

Europa faalt

Ondanks het erewoord van zijn leiders is de pijnlijke conclusie dat Europa op dit punt aan het falen. Zeventig jaar na de belofte 'dit nooit meer' moeten Joden op het Europese continent opnieuw vrezen voor lijf en goed. Ook de lauwe reacties van Europese medeburgers stemmen weinig hoopvol.

Treurig voor de Joden? Ja, aangezien zij een lange en rijke geschiedenis in Europa kennen. Aan de andere kant leert de geschiedenis dat ze een diasporavolk zijn dat zich altijd heeft gered en wel weer een nieuwe plek zal vinden. Met de stichting van de staat Israël hoeft de discriminatie in 'gastlanden' gelukkig niet langer te worden geslikt.

De emigratie lijkt mij daarom vooral een tragedie voor de landen die hun Joodse gemeenschap kwijtraken. Joden hebben, op alle plekken waar zij in de duizenden jaren tellende Europees-Joodse geschiedenis terechtkwamen, een fundamentele bijdrage geleverd aan de wetenschappen, de kunsten en het intellectuele leven.

In de Verenigde Staten, een veilige haven voor hen die het Europese antisemitische klimaat ontvluchtten, wisten zij zich van arme minderheidsgroep te ontwikkelen tot een succesvolle gemeenschap in bijna alle werkvelden, met een hoge concentratie in de academische wereld. Israël heeft zich, ondanks de afwezigheid van natuurlijke hulpbronnen, sinds zijn stichting weten op te werken tot een koploper in allerlei technologische ontwikkelingen, zoals zonne-energie, waterconservatie en computertechnologie.

Minderheden beschermen

Daarmee beweer ik allerminst dat enkel de bijdrage aan de samenleving recht op bescherming zou moeten opleveren; het beschermen van minderheden behoort sowieso tot de plichten van een beschaving. Het kan echter niet ontkend worden dat Joden als groep voor elk land dat vooruitgang nastreeft een aanwinst zijn.

"Antisemitisme is een ziekte van niet-Joden", sprak Shimon Peres eens, "zij moeten zichzelf genezen." Europese regeringen én niet-Joodse burgers hebben de verantwoordelijkheid om tegen deze ziekte te vechten. Kiezen zij ervoor dit niet te doen, dan kunnen we tot de conclusie komen dat zeventig jaar na de Holocaust Europa voorgoed zijn Joden niet waardig is gebleken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden