Europa schiet Italië te hulp

Een groep bootvluchtelingen komt aan bij de Italiaanse havenstad Pozzallo. Dit jaar arriveerden al meer dan 108.000 vluchtelingen in Italië.Beeld afp

Na alweer een dodelijke week in de Middellandse Zee viel in Brussel deze week het besluit om Italië te helpen bij de onderschepping van de eindeloze stroom bootvluchtelingen die Europa probeert te bereiken. Vanaf november zal de Europese grenswacht Frontex de Italianen bijstaan bij het bewaken van de zeegrenzen.

Eurocommissaris binnenlandse zaken Cecilia Malmström maakte dat woensdagavond bekend, samen met de Italiaanse minister van binnenlandse zaken Angelino Alfano. Malmström riep EU-lidstaten op om schepen, vliegtuigen en personeel te leveren voor wat ze 'Frontex plus' noemde - een operatie die in november van start moet gaan.

Rome dringt al maanden aan op meer Europese betrokkenheid bij het vluchtelingenprobleem, dat de Italianen boven het hoofd groeit. Dit jaar zijn er al meer dan 108.000 mensen in Italië gearriveerd - nu al bijna tweemaal zoveel als in heel 2011, toen na het uitbreken van de Arabische Lente 60.000 vluchtelingen de oversteek waagden. Ook het geschatte dodental van 1880 dit jaar is een treurig record.

Marineschepen
En dat terwijl Italië juist alles in het werk stelt en tientallen miljoenen uitgeeft om het aantal doden terug te dringen. Rome startte vorig jaar oktober operatie 'Mare Nostrum' nadat zeker 360 vluchtelingen stierven toen hun boot voor de kust van Lampedusa zonk. Met marineschepen patrouilleren de Italianen sindsdien voor de kust van Libië, waar de meeste bootjes vandaan komen. Er zijn weken dat de Italianen op die manier duizenden mensen oppikken en aan (Italiaanse) wal brengen.

Critici menen dat het humanitaire beleid van Rome een 'aanzuigende' werking heeft, die tot de huidige explosie van het aantal vluchtelingen heeft geleid. Mensen die zich anders wel twee keer zouden bedenken alvorens aan de gevaarlijke overtocht te beginnen, zouden zich nu veilig wanen vanwege de Italiaanse opvang vlak buiten de Libische wateren. Onterecht dus, zoals dit weekeinde weer bleek toen een boot met 370 mensen aan boord nog in Libische wateren kapseisde. Gevreesd wordt dat 350 van hen zijn verdronken.

Bron: UNHCRBeeld Trouw | NDV

Overigens zijn er ook andere oorzaken voor de toename te bedenken. De meeste bootvluchtelingen komen uit Syrië en Eritrea, twee landen waar mensen - door oorlog of dictatuur - hun leven niet zeker zijn. Daarnaast is de situatie in Libië de laatste maanden dusdanig chaotisch en gevaarlijk geworden dat de vluchtelingen noodgedwongen hun toevlucht zoeken tot mensensmokkelaars en gammele vissersbootjes. De VN-Vluchtelingenorganisatie UNHCR meldde eerder al dat haar bureau in de Libische hoofdstad Tripoli dagelijks wordt benaderd door vluchtelingen die smeken om voedsel, water, medische zorg en opvang elders.

55 miljoen per jaar
De Europese hulp aan Italië zal aan deze situatie waarschijnlijk weinig veranderen, al was het maar omdat het er de schijn van heeft dat de uitgebreide Frontex-operatie bescheiden van aard zal zijn. Italië is 9 miljoen euro per maand kwijt aan Mare Nostrum - ruim 100 miljoen per jaar - terwijl het operationele budget van Frontex jaarlijks 55 miljoen euro bedraagt. Terwijl Alfano aankondigde dat Italië begint met het afbouwen van Mare Nostrum, noemde Malmström de Europese bijdrage 'complementair' aan de Italiaanse operatie.

Uiteindelijk zullen de tragische toestanden in de Middellandse Zee waarschijnlijk pas veranderen als de situatie in de herkomstlanden verbetert, of als Europa iets verandert aan zijn toelatingsbeleid. Niet voor niets riep Malmström EU-lidstaten op hun toelatingsregels voor vluchtelingen te verruimen. Italië pleit daar al langer voor, omdat de regels nu voorschrijven dat vluchtelingen asiel aanvragen in het EU-land van aankomst. Vooral de noordelijke lidstaten verzetten zich tegen verandering van die regel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden