Europa legt zondebokken Moody's, S&P's en Fitch aan banden

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

Financiële terroristen zijn het, die enkel olie op het vuur van de economische crisis gooien. Kredietbeoordelaars kunnen doorgaans op weinig vleiende woorden rekenen. Ook niet binnen de Europese Unie die de regels voor Moody's, Fitch en Standard & Poor's heeft aangescherpt.

Marco Visser

Vandaag stemde een overgrote meerderheid van Europees Parlement in met een compromis dat hun invloed aan banden legt. Zo moeten de pispaaltjes van Europa binnenkort van tevoren bekend maken wanneer ze met een beoordeling komen. Ook mogen ze alleen na de sluiting van de beurs of tenminste een uur voor aanvang van de handel met een beoordeling komen. Na 3 jaar of 10 beoordelingen moet een financiële instelling overstappen naar een andere beoordelaar. Goed voor de concurrentie, goed voor de kwaliteit, stelt Europees commissaris Michel Barnier (interne markt).

"Het keuren van financiële producten kan niet alleen liggen bij drie grote ratingbureaus, daarvoor is deze sector te complex", aldus Europarlementariër Thijs Berman (PvdA). Ratings worden zo transparanter en beter voorspelbaar, aldus Europarlementariër Corien Wortmann-Kool (CDA).

Bas Eickhout (GroenLinks) had graag een strengere wetgeving gezien. Hij maakt zich zorgen over de belangenverstrengeling van kredietbeoordelaars. Volgens de nieuwe regels mag een ratingbureau slechts beperkt aandeelhouder zijn in andere financiële bedrijven. Dat moet voorkomen dat hun beoordelingen niet wordt vertroebeld door eigenbelang.

"Het is een stap vooruit dat belangen van kredietbeoordelaars in andere marktpartijen wordt beperkt, maar het blijft onbegrijpelijk dat liberalen en christendemocraten het groene voorstel voor een volledig verbod op aandeelhouderschap tegenhielden," zegt Eickhout.

Afgaan op geruchten
Kredietbeoordelaars kregen hun slechte naam nadat in 2008 de financiële crisis uitbrak. Met hun beoordelingen zaten zij diverse keren landen als Griekenland en Portugal dwars. De toenmalige Griekse premier Papandreou beklaagde zich in 2011 dat de bureaus te veel afgingen op geruchten. In datzelfde jaar waardeerden de beoordelaars de kredietwaardigheid van Portugal af, één dag voordat een omvangrijk bezuinigingspakket werd aangenomen. Wat Europese probleemlanden ook steekt is dat de drie bureaus nogal subjectief zijn in hun oordeel. Zo hoeven de Verenigde Staten zelden te vrezen voor een afwaardering terwijl dat land er gezien de schulden ronduit beroerd voor staat.

Als beoordelaars van rommelhypotheken en slecht functionerende landen hadden Moody's, S & P's en Fitch de crisis al van mijlenver moeten zien aankomen. Dat zagen ze ook wel, zo is uit interne mails op te maken, maar het was lucratiever om daar niets over te zegen. 'Laten we hopen dat we allemaal rijk en gepensioneerd zijn tegen de tijd dat dit kaartenhuis ineenstort :0)', citeert De Groene Amsterdammer een medewerker van S&P in 2006.

Van rommel tot triple A
De 'vergiftiging' van de ratingbureaus blijkt ook uit een gesprek dat journalist Joris Luyendijk had met een ex-werknemer van Moody's. Die schetst een beeld van beoordelaars die rommelpapieren van zakenbanken omtoverden tot veilige triple A-beleggingen. Tot genoegen van de zakenbanken, die overigens zelf de financiers waren van die kredietbeoordelaars, schrijft Luyendijk.

Hadden de beoordelaars een andere keus? Financiële instellingen betaalden grof voor het gewilde AAA. Wie ondanks een grote som geld een pakket rommel geen hoge kredietwaardigheid wilde meegeven, kon in het vervolg naar opdrachten fluiten. Zo werd de 'race to the bottom' ingezet.

Met dank aan overheden
Hoezeer de bureaus hun slechte naam ook aan zichzelf te danken hebben, zij zijn daartoe wel door politici in de gelegenheid gesteld. Juist zij gaven Moody's en S & P's macht. Zo geldt voor banken met veel triple A pakketten dat zij minder eigen kapitaal hoeven te hebben. Ook kunnen bedrijven geen kapitaal aantrekken zonder een goede rating. De gevreesde beoordeling is ook een argument om bezuinigingen door te voeren en de financiële huishouding op orde te krijgen. Daarnaast geeft Triple A status. Jeroen Dijsselbloem zou er wel eens zijn nieuwe functie als voorzitter van de eurogroep aan te danken kunnen hebben.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden