Europa kan de orde in Albanië niet herstellen

LONDEN/PARIJS - “Voor Europa is er op militair gebied niets te doen in Albanië. De Europese Unie kan zich geen vernedering zoals in Bosnië veroorloven.” Jonathan Eyal, topman van het gezaghebbende Britse Koninklijk Instituut voor Defensiestudies, reageert sceptisch op de suggestie die minister Van Mierlo, als dienstdoend EU-voorzitter, deed voor een 'militaire aanwezigheid' in Albanië.

THEO KOELE

Van Mierlo kreeg onvoldoende steun van zijn collega's van buitenlandse zaken, die deze maand in Apeldoorn bijeen waren. Vooral Duitsland en Groot-Brittannië voerden bezwaren aan tegen militair ingrijpen. Dr. Eyal, die kritiek op 'zijn' regering in Londen niet schuwt, is het ditmaal eens met Van Mierlo's Britse collega Rifkind. Europa zou zich volgens Rifkind in een ongewis militair avontuur storten, gezien de chaotische toestand in het Balkan-land.

Het idee om een bescheiden leger-of politiemacht naar Albanië te sturen, is nog niet van de baan. Binnen de EU, maar ook bij de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), wordt gedacht aan het sturen van troepen ter bescherming van hulpverleners. Volgens het Rode Kruis heeft het land dringend behoefte aan 10.000 ton voedsel. De EU-ministers zeiden deze week in Rome bereid te zijn hulpgoederen te leveren. De vraag is: hoe?

Dr. Eyal is -uiteraard- niet tegen humanitaire hulp, maar waarschuwt wel: “We zijn in Bosnië ook begonnen met militaire begeleiding van konvooien die hulpgoederen vervoerden. En iedereen weet hoe het eindigde...” In de woorden van Eyals collega, Lawrence Freedman van een ander gerespecteerd Brits instituut, het Centrum voor defensie-studies: “We made a mess of it”, we maakten er een puinhoop van . 'We', dat zijn de Europeanen. Eyal: “Er is geen militaire oplossing voor de problemen in Albanië, zonder de Navo, zonder Amerikanen.”

De VS hebben tot dusverre zeer terughoudend gereageerd op Europese gedachten over een militaire operatie. Eyal:“ Ze beseffen maar al te goed dat er niet zoiets bestaat als een kleinschalige operatie . Ze zijn Somalië niet vergeten.” In Somalië leidde een militaire missie enkele jaren geleden tot een smadelijke aftocht van de Amerikanen.

Eyal noemt meerdere redenen om níet op te treden in Albanië. “Moeten we president Berisha beschermen tegen zijn eigen volk?”. Berisha is uiterst omstreden, binnen en buiten Albanië. Sommige EU-landen zien hem liever vandaag nog dan morgen vertrekken. Maar in Franse regeringskringen bijvoorbeeld is men beducht voor een machtsvacuum. Wie komt er na Berisha aan de macht, vraagt Parijs zich bezorgd af.

Frankrijk staat, anders dan Groot-Brittannië, niet zonder meer afwijzend tegenover een vorm van militair optreden in Albanië. “Het zijn de Duitsers en de Britten die alles tegenhouden,” klinkt het in Parijs. Groot-Brittannie kan ook als lid van de VN-Veiligheidsraad zijn macht laten gelden. Italië heeft deze week uit welbegrepen eigenbelang - het land heeft de afgelopen tijd meer dan 12.000 Albanese vluchtelingen opgenomen - de VN gevraagd om een mandaat voor een operatie door enkele Europese landen. Een coalition of the willing, in diplomatiek jargon; er kan onder Italiaanse leiding een troepenmacht gevormd worden, mits voldoende landen deelnemen.

Landen als Spanje, Griekenland, Turkije, Roemenië en Oostenrijk hebben laten weten dat ze willen meedoen, onder nog te stellen voorwaarden. Ook Nederland kan zich, na de suggestie van Van Mierlo, moeilijk afzijdig houden. “Als Nederland een constructieve bijdrage kan leveren, moeten we dat zeker niet nalaten. Maar een beslissing valt in overleg met de Tweede Kamer,” aldus het ministerie van buitenlandse zaken.

De afgelopen dagen bezocht een internationale delegatie onder Nederlandse leiding Albanië, voor de tweede keer in twee weken. De Nederlandse afgezant Jan de Marchant et d'Ansembourg sprak over de mogelijkheid enkele honderden troepen te sturen. Binnen de OVSE wordt echter gedacht aan een veel grotere troepenmacht, van tenminste 2500 man. Volgens de Albanese premier Fino zouden de troepen niet alleen buitenlandse hulpverlening in goede banen moeten leiden, maar ook 'de veiligheid van havens en vliegvelden garanderen'.

Het is zeer de vraag of de internationale gemeenschap daartoe bereid is. Dr. Eyal in Londen wijst in dit verband ook op de publieke opinie. “De mensen zijn 'crisismoe'. Hier in Groot-Brittanië was Albanië al na snel van het tv-scherm verdwenen. En ik kan me niet voorstellen dat de mensen er in lijn 12 in Den Haag over praten. Iedereen voelt wel aan dat de situatie niet zal leiden tot een wereldoorlog.” Prof. Freedman slaat ook een relativerende toon aan. Hij zegt dat er voor de internationale gemeenschap in het kleine Balkan-land 'geen strategische belangen' op het spel staan. De Britse veiligheidsexpert vreest niet dat de crisis overslaat naar buurlanden waar veel Albanezen wonen.

Zelfs in Parijs, dat vaak probeert een hoofdrol te spelen op het wereldtoneel, is terughoudendheid troef. 'De EU kan de orde niet herstellen', heet het. In Bosnië, waar de Fransen duizenden troepen op de been brachten, was de toestand tamelijk overzichtelijk; etnische groepen stonden elkaar naar het leven. In Albanië heerst 'slechts' anarchie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden