Europa is meer dan onze handelsbalans

Europa is meer dan onze handelsbalans. Europa is er voor het bewaken van de persoonlijke vrijheid van mensen, betoogt Sophie in 't Veld, lijsttrekker van D66 op 22 mei.

De neiging om het belang van de Europese Unie te bespreken in zuiver economische termen is hardnekkig. Zie de berichtgeving over het European Pulse rapport van Ipsos. Opgetekend vanuit een louter economische invalshoek legden artikelen met titels als 'Imago Europese Unie brokkelt af' bloot hoe de kloof tussen Europa en haar inwoners kon groeien.

Nut en noodzaak van de Europese Unie worden veelvuldig vanuit koopmansperspectief bepleit. En terecht. D66 zal in aanloop naar de verkiezingen van 22 mei de stelling verdedigen dat Europese samenwerking goed is, omdat zij Nederland handel, werkgelegenheid en dus geld oplevert. Toch is het te beperkt louter met een economische bril naar de Europese samenwerking te kijken. Die benadering doet de waarde van, en draagvlak voor, de EU tekort door de belangen van verschillende mensen te reduceren tot eendimensionale economische belangen. Bovendien verdrukt ze de politieke kernvragen: wat voor overheid willen wij in wat voor Europa? En welke rol kan en wil Nederland hier in spelen?

Vlees-noch-vis-houding

Waar mensen recht hebben op een helder antwoord op deze vragen, dreigen de drie oude middenpartijen met hun weifelende, vlees-noch-vis-houding af te stevenen op een kleurloze Europese campagne gedicteerd door zuiver economisch nutsdenken. 'Europa is best belangrijk, zo lang het maar geen geld gaat kosten', zeg maar. Een campagne vol mitsen en maren die een tot de verbeelding sprekend, wezenlijk en verhelderend politiek debat op voorhand doodslaat en daarmee het publieke vertrouwen in de EU eerder uitholt dan versterkt.

De komende weken moeten partijen laten zien welke antwoorden zij hebben op grensoverschrijdende problemen die over meer gaan dan economisch nut. Hoe krijgen we als klein land grip op ons overstijgende vraagstukken als klimaatverandering, milieuvervuiling, migratiestromen, privacy in het internettijdperk?

Dat 'grip krijgen' op grensoverschrijdende krachten is vanuit sociaal-liberaal perspectief een van de belangrijkste redenen voor Europese samenwerking. Europa is er voor het bewaken van de persoonlijke vrijheid. Onze vrijheid om te leven, te werken en handel te drijven waar we willen. Onze vrijheid om ons als inwoner van een dorp of stad in Nederland democratisch weerbaar te weten tegen de krachten van geopolitieke tegenstrevers of internationale financiële markten. En onze vrijheid om - beschermd door universele rechten - te ontdekken wie we zijn, wie we willen zijn en ons leven naar onze eigen voorkeuren in te richten.

Vrijheidsdenken

Recht tegenover dit sociaal-liberale vrijheidsdenken vinden we het 'vrijheidsdenken' van de PVV. Haar verkiezingsboodschap luidt: wij willen vrij en soeverein zijn, bevrijd ons van Brussel! In het debat over de Staat van de Unie betoogde de partij opnieuw dat Nederland door Europese samenwerking juist haar vrijheden inlevert. Maar hoe vrij ben je wanneer je als inwoner van Nederland niks te zeggen hebt over de vervuilende fabriek die net over de grens staat? En hoe vrij ben je als niet langer wat je kunt, maar wie je bent, bepalend wordt voor je toekomst?

Vandaar deze wake-up call: Europa is meer dan een plus of min op onze handelsbalans. De EU is het startpunt van een constructieve oplossing voor alledaagse problemen van mensen. Geen doel op zich, maar een instrument om mensen in een veranderende wereld grip te laten houden op hun leven. Hoe we dat instrument het meest effectief kunnen gebruiken ten dienste van ieders persoonlijke vrijheid, dát zou de inzet van deze verkiezingen moeten zijn. Zo helpen we Europa én het publieke vertrouwen daarin vooruit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden