’Europa is geen club van christenen’

De eerste helft van 2007 is Duitsland voorzitter van de Europese Raad. Bondskanselier Merkel heeft ambitieuze plannen. Maar heeft minister Steinmeier die ook?

„We moeten ervoor zorgen dat mensen weer zin in Europa krijgen”, zei bondskanselier Angela Merkel dinsdag in een gesprek met de buitenlandse pers. Daar legde ze uit wat Duitsland gaat doen, wanneer het voorzitter is van de Europese Raad en van de G8, de groep van de acht belangrijkste industrielanden. Ze schetst een ambitieus programma, met zwaartepunten op het gebied van milieu, de Europese interne markt, de energiepolitiek en de internationale veiligheid.

Ook wil Duitsland de Europese grondwet weer op de agenda zetten. Na de negatief uitgevallen referenda in Frankrijk en Nederland in 2005 is een periode van bezinning ingelast. Merkel wil het schip weer vlottrekken. Ze wil een route uitzetten die ertoe moet leiden dat vóór juni 2009, wanneer er weer Europese verkiezingen zijn, een verbeterde grondwet op tafel ligt. „De Europese burgers moeten dan kunnen weten wat Europa wil”, aldus Merkel.

De bondskanselier hoopt op de Europese top in juni 2007 de andere landen een doortimmerd plan te kunnen voorleggen. Maar liever al op 25 maart, want op die dag viert de EU dat vijftig jaar eerder de Europese Economische Gemeenschap werd opgericht. Merkel is optimistisch: „18 van de 25 landen hebben immers al met de grondwet ingestemd en het ’nee’ van Frankrijk en Nederland is minder hard dan vaak wordt gedacht.”

In het debat over de grondwet zal het er volgens Merkel vooral om gaan vast te leggen voor welke waarden Europa staat. In het gesprek met de buitenlandse pers benadrukte de christendemocratische politica dat het haar daarbij niet per se over christelijke waarden gaat. „Ik heb al vaker gezegd dat de Europese Unie geen club van christenen is. Dat men dat in Turkije gelooft, betreur ik zeer.”

Zoals ook gisteren bleek, toen Merkel met de Bondsdag over het komende Duitse voorzitterschap debatteerde, lijkt Merkel haar afwijzing van het Turkse lidmaatschap van de EU enigszins te hebben afgezwakt. Tot voor kort wilde ze niet verder gaan dan een ’geprivilegieerd partnerschap’. Die term neemt ze niet meer in de mond. Ze pleit zelfs openlijk voor voortzetting van de onderhandelingen, ’want we willen een betrouwbare gesprekspartner zijn’.

Het Duitse parlement nam daar opgelucht nota van. Minister van buitenlandse zaken Frank-Walter Steinmeier is een verklaard voorstander van de toetreding van Turkije. Het zou een ramp zijn, verklaarde zowel de liberale als de groene oppositie, wanneer een verdeelde Duitse regering aan het voorzitterschap begint.

Toch zijn nog niet alle twijfels over de samenwerking tussen Merkel en Steinmeier de wereld uit. De sociaaldemocraat Steinmeier zet de politiek voort van de vorige regering, die werd geleid door zijn partijgenoot Schröder. Maar Merkel wil duidelijk eigen accenten leggen. Bijvoorbeeld in de relatie met, zoals ze zelf zegt, ’de landen aan de grenzen van Europa die geen lid kunnen worden’.

Daarmee zijn vooral Rusland en Oekraïne bedoeld. Merkel stelt zich tegenover die landen harder op dan de vorige regering. Met Rusland wil ze tijdens het EU-voorzitterschap tot een verdrag komen over handel, energie en milieu.

Daartoe moet wel de weerstand van Polen worden overwonnen. Zolang Rusland de import van vlees uit Polen verbiedt, blokkeert Polen ieder overleg tussen Europa en Rusland. Vorige week probeerde Merkel alvast om met haar langzamerhand fameuze ’kushanddiplomatie’ de Poolse president Lech Kaczynski tot soepelheid te bewegen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden