Europa als synoniem voor overleven

Het filmfestival van Rotterdam biedt een podium voor de Europese film. Het levert indrukwekkende blikvangers op.

Gare du Nord is als de deur naar de stad, de deur naar het land, en heeft in zijn gelaagdheid wel iets van een Middeleeuws kasteel", vertelt Claire Simon. De Franse regisseuse was dit weekend te gast op het internationale filmfestival van Rotterdam, waar ze twee indrukwekkende blikvangers presenteerde in het breed uitwaaierende Europa-progamma: de speelfilm 'Gare du Nord' en de documentaire 'Géographie Humaine'.

Claire Simon - hier in Rotterdam te herkennen aan een grote mondaine hoed ¿ zwierf de afgelopen jaren op het fameuze Parijse transit-station, gesprekken aanknopend met de mensen die er dagelijks vertoeven, en voor wie het station een soort thuis is geworden. Haar tweeluik is als een standbeeld voor de Cubaanse bonbonverkoopster, de Malinese glazenwasser en de Tunesische krantenverkoper, voor hun verhalen, dromen en herinneringen. Denk qua omvang en reikwijdte aan 'Amsterdam Global Village', de prachtige, vier uur durende documentaire die Johan van der Keuken een kleine twintig jaar geleden maakte over zijn eigen stad, en waarin het concept van reizen eerder een bindende factor was, evenals culturele diversiteit. Ging Van der Keuken met een Nederlands-Marokkaanse pizzakoerier op stap; Simon laat zich vergezellen door een Frans-Algerijnse PhD-student.

Preluderend op de Europese Parlementsverkiezingen in mei biedt het festival deze week een podium voor de Europese film en voor discussie over de staat van Europa. Een ambitieus project bestaande uit een (reizende) tentoonstelling en drie programma-onderdelen die samen goed zijn voor zo'n vijftig films, hetgeen al een festival op zich is. Daar zat natuurlijk ook subsidie aan vast (tussen de festivalinformatie prijkt een folder van de Europese Commissie, en in de festivalcatalogus heet diezelfde commissie samen met het ministerie van OCenW en de gemeente Rotterdam een financier van het festival). Het is een pot geld die men goed kon gebruiken, gezien ook de bezuinigingen op het personeel en de gedwongen reorganisatie van het festival vorig jaar. 'Turbulente tijden', aldus Mart Dominicus die als lid van de Raad van Toezicht de zieke festivaldirecteur Rutger Wolfson vervangt.

Het levert ondertussen een prachtige, inzichtelijke film op als 'Prophecy, Pasolini's Africa' over de ideeën van de Italiaanse cineast Pier Paolo Pasolini (1922-1975) over Afrika als alternatief voor de geglobaliseerde, geïndustraliseerde wereld. De ontwikkeling van het westen die geen werkelijke ontwikkeling is, omdat ze zich vooral materieel voltrekt, niet zo zeer intellectueel of emotioneel. De derde wereld die volgens Pasolini al te vinden is in de buitenwijken van Rome, en hoe Pier Paolo Pasolini's overdenkingen van zeker vier decennia geleden een duet aangaan met Claire Simon en haar 'Gare du Nord', en in zekere zin ook met David McKenzie, de Schotse regisseur van het rauwe gevangenisdrama 'Starred Up', ook al hoort die film niet in het Europa-programma thuis, maar in het Survival-programma.

In de meeste films blijkt Europa een synoniem voor survival. De wilde, 19-jarige delinquent die in 'Starred Up' in een gevangenis met volwassen boeven moet zien te overleven en die in de donkerste nacht de strop krijgt omgebonden door bewakers die een zelfmoord willen voorwenden. Ook dat is Europa.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden