Euro-top met tegenzin bijeen: snelheid gaat voor de inhoud

DUBLIN - De Europese leiders willen de herziening van het verdrag van Maastricht per se afronden op de Europese topconferentie in Amsterdam, in juni 1997. Dat tijdstip is belangrijker dan de inhoud van een nieuw verdrag.

THEO KOELE

Die conclusie kan getrokken worden na een extra bijeenkomst van de leiders van de Europese Unie, zaterdag in Dublin. De meesten waren met tegenzin naar de Ierse hoofdstad gekomen. Enkelen, onder wie de Britse premier Major, vertrokken voortijdig. Ze zagen het nut niet in van de, door Frankrijk gewenste, extra top.

De hoop van Santer, voorzitter van de Europese Commissie, dat de top een doorbraak zou opleveren, werd niet bewaarheid. De verwachting van minister van buitenlandse zaken Van Mierlo en anderen, dat het te vroeg zou zijn om de EU-leiders bijeen te brengen, kwam wel uit.

De herziening van het verdrag van Maastricht moet de EU in staat stellen tal van nieuwe leden uit Midden-en Oost-Europa op te nemen. Nu functioneert de EU moeizaam; als er straks veel landen bijkomen, dreigt de machine vast te lopen.

Maar op dit moment zien de EU-leiders een andere, meer acute dreiging: loopt 'Maastricht II' vertraging op, dan komen hun andere doelstellingen in gevaar. De belangrijkste daarvan is de oprichting van de Economische en monetaire unie (Emu), en daarmee de komst van een eenheidsmunt, de euro. De EU-landen sloven zich uit om zich te kwalificeren voor de Emu. Zelfs Groot-Brittannië, dat in het midden laat of het wil meedoen, probeert aan alle toelatingseisen te voldoen.

“Voor alle landen heeft de Emu de hoogste prioriteit,” concludeerde een diplomaat na afloop van de top in Dublin. Maastricht II moet daarom zo snel mogelijk afgerond worden. Desnoods ten koste van de 'ambities' waarmee de EU-landen naar eigen zeggen aan het onderhandelen zijn geslagen (al zijn volgens ingewijden de echte onderhandelingen nog niet eens begonnen). De EU-leiders lijken zich te gaan beperken tot een paar onderwerpen die, aldus een diplomaat, 'het goed doen bij het publiek', zoals werkgelegenheid, en de strijd tegen drugshandel en andere vormen van criminaliteit.

Dienstdoend EU-voorzitter Ierland is hoopvol dat met name op het gebied van werkgelegenheid een belangrijke paragraaf in Maastricht II kan worden opgenomen. “Er is vooruitgang geboekt,” aldus de Ierse minister Dick Spring. Maar naast de notoire dwarsligger Groot-Brittannië heeft ook Duitsland nog bezwaren.

Meningsverschillen zijn er ook over een krachtiger Europese aanpak van misdaad. De Franse president Chirac heeft in Dublin zijn bezwaren tegen het zijns inziens lakse Nederlandse drugsbeleid niet breed uitgemeten, zoals hij bij eerdere gelegenheden deed. De Nederlandse diplomatie houdt echter rekening met nieuwe Franse initiatieven, die de regering in Den Haag als aankomend EU-voorzitter wel serieus móét nemen.

Op het gebied van een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid is er, in de aanloop naar Maastricht II, amper vooruitgang geboekt. Het is overduidelijk dat een aantal lidstaten - vooral de grote - geen macht willen afstaan aan 'Brussel'. Vrijwel elke keer dat de EU zich bemoeit met een groot internationaal conflict, is er sprake van verdeeldheid en machteloosheid.

In Dublin braken de ministers van buitenlandse zaken zich het hoofd over een mogelijke Europese betrokkenheid bij het vredesproces in het Midden-Oosten. Aanleiding was een verzoek daartoe van PLO-leider Jasser Arafat. Maar de andere partijen - Israël, de VS - hebben geen behoefte aan Europese inmenging. Uiteindelijk besloten de EU-ministers hun Ierse collega Spring met een brief naar het Midden-Oosten te sturen. De duurbetaalde postbode kan echter weinig méér doen dan aandacht vragen voor een EU-verklaring, waarin steun wordt betuigd aan de Palestijnen en Israël wordt gemaand het vredesproces serieus te nemen.

Sinds 1991, toen het verdrag van Maastricht tot stand kwam, is 'Europa' er niet in geslaagd een politieke rol van betekenis te spelen op het wereldtoneel. Dat was destijds wél de bedoeling van de gangmakers, Duitsland en Frankrijk. Deze landen slaan nu echter een andere toon aan. De ambities zijn niet zo groot meer. De Duitse bondskanselier Kohl heeft zelfs gesuggereerd dat, als er geen al te fraai Maastricht II uit de bus komt, er later maar eens aan een Maastricht III gewerkt moet worden. Daarmee bedoelt hij, volgens premier Kok, níét dat 'Europa zich er nu maar van af moet maken'. Maar het wordt, beaamde Kok, een hele klus om van Maastricht II méér te maken dan “een paar mooie volzinnen”.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden