Eugène Berode

Eugène Berode
Zijn blauwe brieven waren gevreesd bij de Vlaamse omroep. Daarin vonden presentatoren van radio en tv de aanmerkingen die taaladviseur Eugène Berode had op wat ze hadden gezegd. Van 1971 tot zijn pensioen in 1996 luisterde hij met de pen in de hand, nauwgezet noterend wat er verkeerd werd gezegd. Hij gebruikte blauwe, voorgedrukte formulieren voor zijn kritiek. De Vlaamse omroep, destijds BRT geheten, nu VRT, wil de norm stellen voor het correcte Nederlands in Vlaanderen. Berode was als eerste taaladviseur de bewaker van die standaard. Presentatoren die nu geroemd worden om hun correcte taal, zoals Martine Tanghe, hebben veel aan hem gehad.

Tanghe: "Ik heb ik die blauwe brieven nooit vervelend gevonden; integendeel, ik heb ze allemaal gelezen en bijgehouden en probeerde de fouten nooit meer te maken."

Gallicismen, slaafse vertalingen uit het Frans, daar steigerde hij van, herinnerde Tanghe zich. 'Je zei binnen de drie weken, je bedoelde natuurlijk binnen drie weken.'

Hij had een zwak voor purismen, zei hij zelf. "Nederlanders hebben nooit last gehad van vreemde talen. Wij hebben er altijd mee te maken gehad. Dus is het nogal wiedes dat we telkens zoeken naar woorden die Nederlands klinken. Daarom nemen de Nederlanders een douche en wij een stortbad. Wij zijn nu eenmaal wantrouwig tegenover vreemde woorden. Soms gaat dat ver en heb ik daar moeite mee. Als ik straks op restaurant ga, neem ik een paraplu mee. Maar ik besef dat anderen een regenscherm meenemen."

De taalgebruiker beslist. Ik sta erbij en kijk ernaar, was zijn motto. Maar de blunderende presentator moest van goeden huize komen om hem tegen te spreken.

Hij wist waar hij over sprak. Eugène Berode studeerde Germaanse filologie in Leuven en volgde de lerarenopleiding. Hij was leraar Nederlands in Sint-Truiden en in zijn geboorteplaats Tienen voordat hij bij de omroep ging werken.

Hij werd er vaak van beschuldigd dat het Nederlands van de noorderburen voor hem de standaard was. "Berode is een hollandofiel. Lieve God, ik zou in Nederland niet kunnen leven. Ik ben een bourgondische Vlaming. De manier waarop de Nederlanders Nederlandse woorden uitspreken, is een schande. Denk maar aan 'fielesefie' (filosofie) en 'febriek' (fabriek). Als ik naar de Nederlandse televisie of radio luister, ergert me dat mateloos.''

Buiten de nieuwsprogramma's gaat het er bij de Vlaamse omroep steeds losser aan toe met de taal. Dialecten rukken op, vooral het zogeheten Verkavelingsvlaams dat een aftreksel van het Antwerps is. Daar stoorde Berode zich aan.

"Als de zeden verwilderen, verloedert ook de taal. Ik kan alleen maar hopen dat de roep om het herstel van waarden en normen zich ook in de taal doorzet. Maar echt optimistisch ben ik niet. Het zijn alleen oude zakken zoals ik die er wakker van liggen, de jongere generatie haalt er haar schouders voor op."

Eugène Berode stierf op 26 april, 80 jaar oud.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden