EU zet Oekraïne tot het allerlaatst onder druk

Enkele demonstranten riepen de Oekraïense president bij het Grootvorstenpaleis in Vilnius op om het associatieverdrag met de EU wel te tekenen.Beeld ap

Ze ogen niet zo imposant als de tienduizenden demonstranten op het Onafhankelijkheidsplein in Kiev. Maar toch, ze staan er, keurig achter een muurtje. Enkele tientallen Oekraïeners zwaaien met Oekraïense en EU-vlaggen bij de poort van het Grootvorstenpaleis in de Litouwse hoofdstad Vilnius. Daar zoeven de limousines naar binnen van de Europese regeringsleiders voor hun 'informele werkdiner' met ambtgenoten uit zes vroegere Sovjet-staten.

'Oekraïne verdient Europa', staat er op een plakkaat. 'Associeer mij met Europa', vraagt een ander, een verwijzing naar het associatieverdrag dat de Oekraïense president Janoekovitsj op deze EU-Oost-top onaangeroerd zal laten. "Janoekovitsj, onderteken!", scanderen de betogers.

De mededeling van vorige week dat Kiev onder druk van Rusland voorlopig de toenadering tot de EU stillegt en de protesten daartegen in Oekraïne hebben deze top met een wat ongemakkelijke spanning opgezadeld. Litouwen had zijn EU-voorzitterschap hier willen bekronen met het engageren van Oekraïne, maar kreeg twee troostprijzen. Alleen de kleinere landen Georgië en Moldavië tekenen deze ochtend - voorlopig - een associatieverdrag en een vrijhandelsakkoord.

Toch suggereren enkele EU-leiders bij binnenkomst dat de zaak nog niet is beslist, alsof Janoekovitsj nog tijdens deze top zal zwichten. Voor het diner hebben voorzitters Barroso van de Europese Commissie en Van Rompuy van de Europese Raad nog een onderhoud met Janoekovitsj, die zich niet aan de pers laat zien. Mogelijk hebben de EU-leiders hem met extra toezeggingen geprobeerd over te halen om de akkoorden in een later stadium alsnog te ondertekenen.

De Duitse bondskanselier Merkel ziet het in Vilnius niet gebeuren. "Ik heb geen hoop dat het op deze top gebeurt, maar de deur staat open", zegt ze bij binnenkomst. Het meest optimistisch is de Luxemburgse premier Juncker. "Ik heb nog steeds een klein beetje hoop dat we vanavond een akkoord bereiken." Premier Rutte loopt, net als veel andere gasten, het paleis in zonder iets te zeggen.

Ooit het centrum van Europa's grootste staat

De bijeenkomst in Vilnius, die tot vanmiddag duurt, is de derde oostelijke partnerschaps-top. De eerste was in 2009 in Praag, de tweede in 2011 in Warschau. Polen en Zweden namen destijds het initiatief om de EU-banden met zes landen tussen EU en Rusland aan te halen, zonder dat ze meteen lid zouden worden.

Het Litouwse EU-voorzitterschap, dat tot de jaarwisseling duurt, had een historische en symbolische plek uitgezocht voor het etentje van de regeringsleiders gisteravond. De kopstukken uit oost en west dineerden in het (herbouwde) Grootvorstenpaleis, ooit een machtscentrum van formaat.

In de vijftiende eeuw was het Grootvorstendom Litouwen de grootste staat van Europa. Het grondgebied, van de Baltische tot de Zwarte Zee, omvatte delen van het tegenwoordige Rusland en Polen, heel Wit-Rusland en... Oekraïne. Vandaar de Litouwse ambitie om dit half jaar de contacten met de regio te intensiveren.

Vanaf 1 januari is Griekenland EU-voorzitter. Dat land stelt weer andere prioriteiten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden