EU weet niet goed raad met onrust in Kosovo

Van onze correspondent BRUSSEL - De Albanezen in Kosovo verliezen hun geduld. De situatie verslechtert met de dag en kan makkelijk uitlopen op gewelddadige confrontaties met de Servische politie.

Met deze alarmerende boodschap probeerden studentenleiders uit de in overgrote meerderheid door Albanezen bewoonde Servische provincie Kosovo deze week in Brussel de aandacht van Europa te vangen voor wat een nieuw conflict op de Balkan dreigt te worden.

“Wij willen geen oorlog, maar de sympathie groeit voor degenen die wel geweld willen gebruiken”, zegt Albin Kurti, bestuurslid van de Onafhankelijke Vakbond van Studenten, die de afgelopen maanden tot driemaal toe een grote demonstratie organiseerde in Kosovo's hoofdstad Pristina. Evenzovele keren werd er door de Servische politie hard op ingeslagen.

De studenten willen weer gewoon, in hun eigen taal, kunnen studeren in de gebouwen van de universiteit. Die staan voor tachtig procent leeg sinds Belgrado hoger onderwijs in het Albanees verbood. Dat gebeurde nadat Slobodan Milosevic, toen nog president van Servië, eind jaren tachtig een eind maakte aan de autonomie die de regio in het oude Joegoslavië kende. Sindsdien treedt de grotendeels uit Serviërs bestaande politie keihard op en is schending van mensenrechten aan de orde van de dag.

Als antwoord spraken de Albanezen (negentig procent van de twee miljoen inwoners van Kosovo) zich in 1991 in een referendum uit voor een eigen onafhankelijke republiek en kozen ze een parlement en president, Ibrahim Rugova. Die volgde, mede vanuit het besef dat bij een gewapend conflict de Albanezen zeker het onderspit zouden delven, jarenlang de tactiek van het geweldloos verzet. Hij verliest echter zienderogen macht en aanhang onder de bevolking van Kosovo. “Rugova's tactiek is niet zozeer geweldloos, maar vooral passief. Wij zijn ook voor geweldloos verzet, maar we gaan wel de straat op om te protesteren”, aldus Bujar Dugolli, voorzitter van de studentenvakbond, waarbij 23 000 jongeren zijn aangesloten, “dat is ook de enige manier om aandacht te krijgen van de internationale gemeenschap”. Die zou veel meer druk moeten uitoefenen op Milosevic, inmiddels president van de Federale Republiek Joegoslavië, aldus de studenten, en ze wijzen dan in de eerste plaats naar de EU.

Belgrado heeft tot nu toe echter iedere poging van de EU afgewezen om de 'kwestie-Kosovo' op de agenda te zetten. Een voorstel om een EU-informatiebureau op te zetten in Pristina, is van de hand gewezen. Wat er mede de oorzaak van is dat bepaalde handelsvoordelen die de FRJ een jaar geleden van de Unie kreeg, voor 1998 niet zijn verlengd. “En veel meer middelen om Belgrado te straffen hebben we niet”, zegt een woordvoerder van de Europese Commissie, “de Unie heeft er verder geen projecten, er gaat geen geld heen.”

Complicerende factor is bovendien dat de Unie de Albanezen wel steunt als het gaat om verbetering van de mensenrechten, maar het zich niet achter de ultieme eis van onafhankelijkheid schaart. “We hebben de grenzen en de soevereiniteit van de FRJ erkend, dus onafhankelijkheid is niet onze lijn”, aldus een woordvoerder. “Maar de status quo is ook absoluut onaanvaardbaar.” Grotere autonomie voor Kosovo zou volgens zegslieden in Brussel een stap in de goede richting zijn. De meerderheid der Albanezen wil het woord autonomie echter niet meer horen.

Het Verenigd Koninkrijk, dit half jaar voorzitter van de EU, heeft gezegd de kwestie niet op zijn beloop te zullen laten. Wat Londen precies van plan is, is echter niet duidelijk. Veel tijd is er niet. Op 22 maart houden de Albanezen verkiezingen voor een nieuwe president en parlement, en de kans dat Belgrado deze, illegaal verklaarde, stembusgang in stilte zal laten passeren, lijkt klein.

Dat zou voor het Bevrijdingsfront van Kosovo (UCK) op zijn beurt het sein kunnen zijn voor nieuwe acties. Deze mysterieuze groep, die inmiddels in sommige dorpen in Kosovo al zoveel macht heeft dat de Servische politie er niet meer durft te komen, heeft de afgelopen maanden diverse bloedige aanslagen gepleegd.

“Dat is niet onze manier”, zeggen studentenleiders Kurti en Dugolli. “Wij willen een onafhankelijk Kosovo, maar zonder oorlog en de Serviërs die er nu wonen, hoeven ook niet weg. Maar als het ons, studenten, op vreedzame manier niet lukt, dan is er geen alternatief meer. Dan zullen meer en meer mensen het UCK steunen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden