EU-voorzitter Spanje bang voor aanslagen

De Spaanse politie houdt rekening met het ergste tijdens de komende EU-toppen in diverse Spaanse steden: een aanslag van de Eta. In Baskenland heerst ergernis over het buitensluiten van de Baskische politie bij de veiligheidsoperaties.

VITORIA,MADRID - Ruim 400 radicale Basken zijn spoorloos verdwenen. ,,Ze zijn gevlucht zonder dat ze door de politie werden gezocht'', zegt Javier Balza, de Baskische minister van binnenlandse zaken. Balza vermoedt dat een aantal van hen is uitgeweken naar Frankrijk, om deel te nemen in de zogenoemde taldes, de reservecommando's van de Baskische afscheidingsbeweging Eta.

Grote zorg is er dan ook bij de politie dat de Eta weer over voldoende 'operationele capaciteiten' beschikt -ondanks de recente arrestaties in Barcelona, Madrid en Frankrijk- om aanslagen te kunnen plegen tijdens het Spaanse voorzitterschap van de Europese Unie. Die kunnen ernstiger gevolgen hebben dan de aanslag deze week in Baskenland waarbij de voorzitter van de socialistische jongeren zwaargewond raakte toen een kleefbom onder zijn auto explodeerde. Juan Cotino, directeur-generaal van de nationale politie, heeft al laten weten dat Barcelona, Valencia en Sevilla mogelijke doelwitten van het Eta-terrorisme kunnen zijn als daar in maart, april en juni topconferenties plaatsvinden.

Waarover in Baskenland wordt geschamperd, is het uitsluiten van de Ertzaintza, de Baskische politie, van samenwerking in Schengen- en Europol-verband. Gaat het om de zoveelste poging van Madrid om de Basken te weren van het Europese toneel?

De Spaanse vice-premier Rajoy noemt de deelname van slechts één Spaans politiekorps aan het overleg ,,een kwestie van intelligente werkverdeling''. Maar binnenskamers wordt in Madrid gevreesd dat de Baskische politie gemene zaak maakt met de Eta: geen arrestaties in ruil voor geen aanslagen op de Ertzaintza. De Baskische minister Balza ontkent dat daar sprake van is. ,,Onze primaire taak is terrorismebestrijding. Wij zouden bij internationale samenwerking toch vooraan moeten zitten.''

Dat Eta -in 2001 verantwoordelijk voor 34 aanslagen met 15 doden- het jaar 2002 verzwakt is begonnen, is te danken aan recente arrestaties door de Spaanse, Franse én Baskische politie. Balza: ,,Toch blijft er gevaar voor aanslagen. Veel jongeren die actief zijn geweest in het straatterrorisme blijken in Baskenland als onervaren terroristen te worden ingezet. De politieke steun voor de organisatie is afgekalfd (Batasuna, de politieke arm van de Eta, verloor tijdens de laatste verkiezingen 7 van de 14 zetels -red.) maar dat lijkt de harde kern slechts radicaler te maken.''

De recente autobom die een paar weken geleden op klaarlichte dag ontplofte bij een groot warenhuis in het centrum van Bilbao -en die een waar bloedbad had kunnen veroorzaken- wijst er volgens Balza op dat Eta vooral uit is op het inboezemen van nog meer angst. Inmiddels worden 1600 personen (voornamelijk politici, journalisten en rechters) geschaduwd door lijfwachten.

Ondernemers in Baskenland -nu ook in het midden- en kleinbedrijf- hebben opnieuw brieven van de Eta ontvangen met de eis om een revolutionaire belasting te betalen. In ruil blijven ze gevrijwaard van aanslagen of ontvoeringen.

In de afpersingstactiek zijn twee nieuwe elementen te bespeuren. Familieleden van de ondernemers krijgen nu ook Eta-brieven. En wie niet betaalde, heeft inmiddels een aanmaning gekregen waarin 5 procent 'jaarrente' extra wordt geëist. Minister Balza schat dat Eta vorig jaar 30 miljoen euro wist te innen.

Is er een tendens dat Eta als gevolg van de arrestaties in Zuid-Frankrijk steeds noordelijker gaat zoeken naar schuilplaatsen? Balza haalt zijn schouders op. ,,We weten dat er langs de Atlantische kust tot Bretagne een corridor is van vluchthuizen voor commando's als ze een aanslag in Spanje hebben gepleegd. We weten dat er onlangs in België een bijeenkomst is geweest van Eta-kopstukken. En we weten dat er in Amsterdam is gezocht naar woonruimte voor Eta-leden. Maar tot dusver zijn het incidenten.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden