EU-top zet Italië in de hoek, Rutte is ‘zeer bezorgd’

Angela Merkel met haar Italiaanse ambtgenoot Giuseppe Conte, donderdag in Brussel. Beeld AFP
Angela Merkel met haar Italiaanse ambtgenoot Giuseppe Conte, donderdag in Brussel.Beeld AFP

Premier Rutte is erg verontrust over de nieuwste bestedingsplannen van Italië. Ook andere regeringsleiders zijn kritisch over de uitgaven.

“Twee landen zullen het moeilijk krijgen: het Verenigd Koninkrijk en Italië”, voorspelde een EU-diplomaat aan het begin van de Europese top van deze week. En inderdaad: naast alle brexit-aandacht voor de Britse premier Theresa May stonden ook de nodige schijnwerpers op haar Italiaanse ambtgenoot Giuseppe Conte. Ook hij weet inmiddels hoe het voelt als alle andere landen zich als één blok tegenover je opstellen.

Donderdag spraken de EU-leiders in Brussel over migratie, waarbij de Italiaanse regering wrevel wekt vanwege haar eenzijdige en opstandige maatregelen. Maar de meeste aandacht ging uit naar de zorgen over de Italiaanse begroting. De populistische partij Lega en de anti-establishment-partij Vijfsterrenbeweging, die samen sinds dit voorjaar regeren in Rome, hebben een jubelbegroting voor volgend jaar opgesteld. Daarin stijgt het begrotingstekort naar 2,4 procent, veel hoger dan de 0,8 procent die de vorige regering nog had beloofd.

Een fikse trendbreuk dus, en bovendien is de Italiaanse staatsschuld met 130 procent van het nationaal inkomen de hoogste in de EU, op de Griekse na. Alles bij elkaar genoeg om te kunnen spreken van een schending van de door eurolanden – inclusief Italië – gemaakte afspraken in het stabiliteits- en groeipact.

Op de eurozonetop van donderdag bleef het bij uitgesproken zorgen, want formeel ligt de bal bij de Europese Commissie. Die heeft nog een dag of tien de tijd om de begroting te beoordelen en eventueel af te wijzen. Rome wordt in dat geval vriendelijk doch dringend verzocht zijn huiswerk over te maken. Dat zou een unicum zijn in de geschiedenis van de eurozone.

Afspraken

Premier Rutte had donderdagochtend een onderonsje met Conte, op verzoek van de Italiaan, die de eerdere kritische opmerkingen van zijn Nederlandse ambtgenoot voorbij had zien komen.

“Ik ben zeer bezorgd”, aldus Rutte na afloop. “De Italiaanse plannen wijzen op een fors hoger tekort dan in dit stadium van ontwikkeling zou mogen. Je kunt niet de uitgaven verhogen en denken dat dit tot structurele groei zal leiden. De discussie over de toekomst van de eurozone wordt er niet makkelijker op als landen zich niet aan afspraken houden.”

Ook andere regeringsleiders waren kritisch. De regelmatig terugkerende uitlatingen van Lega-leider Salvini en Vijfsterren-kopstuk Di Maio, waarmee ze zich afzetten tegen ‘ongekozen bureaucraten’ in Brussel, verliezen daarmee beduidend aan vuurkracht. Geen enkel land steunt hen.

Formele tussenstap

Volgens diverse media heeft Eurocommissaris Pierre Moscovici (economische en financiële zaken), die dezer dagen in Italië is, gisteren een formele tussenstap gezet, in de vorm van een waarschuwingsbrief aan de regering.

Als Rome de hakken in het zand zet en straks eventueel weigert een nieuwe begroting in te dienen – ook dat zou een primeur zijn – dan zou de Europese Commissie Italië kunnen straffen met een zogeheten ‘buitensporig-tekort-procedure’. De uiterste sanctie zou een boete van zo’n 3 miljard euro kunnen zijn, maar de weg daarnaartoe is lang.

Met Merkel in de kroeg - maar Rutte ontbreekt

Het zag er gezellig uit, de foto die een Kroatische journalist via Twitter verspreidde. Daarop zaten de regeringsleiders Angela Merkel, Emmanuel Macron, Charles Michel en Xavier Bettel woensdagavond aan het bier in een Brussels café, omringd door ‘gewone’ cafégangers.

Een van hen durfde Merkel een vraag te stellen over brexit. “Alstublieft, het is een prachtige avond, laten we het niet verknallen”, schijnt zij gezegd te hebben. Bettel zei dat ze ook ergens friet hebben gegeten. Het roept herinneringen op aan een top in 2016, toen Merkel er even tussenuit kneep en een zak patat ging eten bij het bekendste frietkot van Brussel. Trouw vroeg Rutte waarom hij er woensdag niet bij was. “Tsja, zij zitten in hetzelfde hotel”, was zijn verklaring. “Best een duur hotel trouwens.”

Lees ook:

Waarom de EU-top al bij voorbaat een grote flop lijkt te worden

Migratie, eurozone, brexit, uitbreiding: alle grote EU-kwesties zitten muurvast, schreef Christoph Schmidt in juni van dit jaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden