EU pakt ontwijken van belasting aan

Eurocommissaris Pierre Moscovici van belastingzaken (L).Beeld afp

Van maximale renteaftrek tot exit-belasting: de EU wil de financiële trucs van multinationals dwarsbomen. De 28 EU-landen bereikten hierover gisteren een akkoord.

Eurocommissaris Moscovici (belastingzaken) sprak van 'een serieuze klap voor degenen die zich bezighouden met bedrijfs-belastingontwijking'. We zullen op z'n vroegst in 2019 weten of (A) de klap is aangekomen en (B) ook echt pijn doet, want pas in dat jaar worden de maatregelen van kracht waarover de 28 EU-landen gisteren definitief een politiek akkoord bereikten.

Het pakket maatregelen is er gekomen onder druk van onder meer de LuxLeaks-publicaties van eind 2014. Daarvoor al kreeg de publieke opinie in toenemende mate een negatief beeld van multinationals als Amazon en Starbucks, die met ingewikkelde constructies en sluiproutes hun belastingafdrachten minimaal wisten te houden. De Panama Papers gaven de verontwaardiging over belastingontwijking dit jaar nieuw voedsel.

In Brussel werd het akkoord gepresenteerd als een doorbraak. Wat ontwikkelingsorganisatie Oxfam betreft kan het echter direct bij het oud papier: "Het is schandalig dat regeringen niet in staat zijn gebleken met een effectieve benadering te komen tegen het parkeren van winsten in belastingparadijzen."

Wat hebben de EU-landen nu precies afgesproken?

1. Maximale renteaftrek
Bedrijven bedenken soms interne kredietlijnen, waarbij een dochterbedrijf in een ander land een lening aangaat bij het hoofdkantoor. De rente die daarover wordt betaald, kan worden afgetrokken van de winst. In het andere land hoeft geen belasting te worden betaald over renteinkomsten. Met zo'n foefje wordt de winstbelasting gedrukt.
De nieuwe maatregel stelt een maximum aan de aftrekbare rente.

2. Buitenlandse bedrijven onder controle
Deze maatregel moet de handelwijze tegengaan zoals Starbucks die in Nederland hanteerde. Daarbij zet een multinational een spookbedrijf op in een ander land. Het hoofdkantoor betaalt grote bedragen aan bijvoorbeeld royalties aan het spookbedrijf zodat de belastbare winst omlaag gaat.
Vanaf 2019 zouden EU-landen dergelijke geldstromen kunnen belasten op het moment dat ze de grens over gaan.

3. Exit-belasting
Bedrijven verplaatsen hun kapitaal soms louter om de fiscus te ontwijken. Te denken valt aan een medicijnenfabrikant die de kosten voor de ontwikkeling van een medicijn in eigen land aftrekt van de winst. Als het medicijn eenmaal lucratief wordt, schrijft het bedrijf het patent in in een ander land met lage belastingen op eigendomsrecht. Zo wordt amper belasting betaald.
Met de nieuwe maatregel kan een EU-lidstaat waar het farmabedrijf economisch het meest actief is, dit bedrijf op reële gronden aanslaan voor de behaalde winsten.

4. Tegen het elkaar uitspelen van belastingregimes
Sommige bedrijven maken misbruik van verschillend belastingbeleid in de lidstaten, zodat ze in twee landen profiteren van aftrekbaarheid van bijvoorbeeld rente. Dat gebrek aan harmonisatie wordt 'hybride mismatch' genoemd. De nieuwe aanpak moet garanderen dat multinationals in ieder geval in één land belasting betalen.

5. Algemene antimisbruikregel
Omdat de EU-landen beseffen dat de knappe koppen binnen multinationals altijd nieuwe manieren bedenken om de fiscus te slim af te zijn, hebben ze deze regel afgesproken. Lidstaten kunnen die altijd inzetten als ze een vorm van belastingontwijking tegenkomen die niet met de andere maatregelen kan worden bestreden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden