EU-ministers zoeken oplossing voor vluchtelingen

Egytenaren ontvluchten Libië. Foto: Reuters

Nu de vluchtelingenstroom uit Libië aanzwelt en ook uit Tunesië nog steeds nieuwe vluchtelingen richting Europa komen, zijn de ogen gericht op de EU. Wat gaat die doen met dit probleem? Op een vergadering van EU-ministers van justitie vandaag in Brussel, zal het thema domineren.

Italië krijgt extra EU-geld, zo is al toegezegd, om de schepen te bekostigen die het land inzet om de asielzoekers die op het Italiaanse eiland Lampedusa aankomen over te brengen naar centra op het Italiaanse vasteland. Frontex, de EU-grensbewakingsorganisatie, heeft een al geplande operatie in de Middellandse Zee haastig naar voren gehaald.

De ministers van justitie en binnenlandse zaken uit de 27 EU-landen zullen vandaag kijken wat er verder kan. De EU-richtlijn 'wat te doen bij een massale toestroom van ontheemden' werd in 2001 opgesteld met het uiteenvallende Joegoslavië in gedachten. Toen bleek toepassing ervan niet nodig.

Maar als de EU-lidstaten gezamenlijk verklaren dat ditmaal wel van een 'massale toestroom' sprake is kunnen op grond van die richtlijn mensen die op de vlucht zijn voor een gewapend conflict of mensenrechtenschendingen het recht krijgen op een tijdelijke verblijfsvergunning, toegang tot de arbeidsmarkt, huisvesting, sociale bijstand en medische zorg.

Tijdens de vergadering van EU-justitieministers komt zeker ook het thema aan de orde om asielzoekers beter te verdelen over de verschillende EU-lidstaten. Volgens EU-afspraken is het land waar een asielzoeker zich als eerste meldt verantwoordelijk voor de opvang en de asielprocedure. Maar die afspraak maakt dat EU-landen aan de EU-buitengrenzen als Italië, Griekenland en de Baltische staten, onevenredig veel vluchtelingen hebben.

Het idee van een eerlijker verdeling staat al jaren op de agenda. Onder meer Nederland houdt afspraken hierover tegen. Mocht er al over een verdeling van asielzoekers gepraat wordt, zo redeneert Den Haag, dan pas nadat alle toelatingscriteria in de EU-lidstaten gelijk zijn. Zo moet worden voorkomen dat een asielzoeker die op grond van een mild asielregime in het ene EU-land wordt toegelaten tot de EU daarna doorreist naar Nederland met zijn strenge asielwetgeving.

De EU-lidstaten hebben gistermiddag alsnog besloten om alle onderhandelingen met Libië op te schorten. Het bericht kwam ongeveer tegelijk met het bekend worden dat nog vorige week afgevaardigden van de Europese Commissie overleg hadden met de Libische autoriteiten over grensbewaking en het tegenhouden van immigranten.

In een verklaring zeggen de lidstaten 'bereid te zijn tot verdere maatregelen'. Maar sancties als het bevriezen van tegoeden of het opleggen van een visumverbod voor mensen uit de kring van Kadafi zijn nog niet aan de orde.

Eerst willen de EU-landen, zoals de Nederlandse minister Uri Rosenthal maandag in Brussel al uitlegde, hun burgers veilig laten terugkeren. Daarvoor hebben ze vooralsnog de medewerking van Kadafi nodig. Die moeten ze dus maar niet te zeer op de kast jagen.


Veel mensen wilden al eerder naar Europa
De schattingen hoeveel vluchtelingen vanuit Noord-Afrika naar Europa komen, lopen uiteen van enkele tienduizenden tot zelfs 1,5 miljoen mensen. Op dit moment ontvluchten mensen het acute gevaar in Libië. Maar ook voordat de revoluties uitbraken, hadden veel mensen in de regio de wens ooit in Europa te wonen. Uit een enquête uit de zomer van 2009, dus voor de revoluties begonnen, gehouden onder duizenden inwoners van Egypte, Libanon, Marokko, Syrië en Turkije, bleek dat 37 procent van hen ’Europa’ zegt op de vraag waar hij het liefste zou wonen. De immigratiebereidheid is ten zuiden en oosten van de Middellandse Zee sowieso groot. Uit deze enquête van de Anna Lindhstichting, het EU-onderzoeksbureau voor mediterrane betrekkingen, blijkt dat maar acht procent van de ondervraagden uit deze regio bij voorkeur in de eigen mediterrane zone blijft wonen. Ter vergelijking: 65 procent van de ondervraagde Europeanen in de enquête blijft bij voorkeur in Europa wonen.  
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden