EU-lidstaten werken aan minimumtaks voor multinationals

Beeld anp

De lidstaten van de Europese Unie bespreken voorstellen om ondergrenzen in te voeren voor belastingheffing op multinationals. Zo moet er een einde komen aan de jarenlange fiscale concurrentie tussen Europese landen.

Veel EU-landen vechten met elkaar om bedrijven naar zich toe te trekken tegen de laagste tarieven. Een minimumtarief zou een primeur zijn voor de EU, waar de hoogte van directe belastingen nu nog volledig de bevoegdheid is van lidstaten zelf.

Dit blijkt uit onderzoek van Trouw en het platform voor onderzoeksjournalistiek Investico op basis van interne stukken van drie Brusselse belastingwerkgroepen. De stukken zijn in handen van de Duitse omroep NDR en het internationale consortium van onderzoeksjournalisten ICIJ, waar ook Trouw deel van uitmaakt.

Momenteel werken de lidstaten voorstellen uit om het verschuiven van winsten tussen EU-landen door multinationals aan banden te leggen. De bedrijven proberen die winst te laten vallen in het land met het laagste belastingtarief met behulp van rente- en royaltybetalingen (dat zijn vergoedingen voor gebruik van bijvoorbeeld een merknaam of patenten).

Minstens 10 procent
In het voorstel zouden alle lidstaten minstens 10 procent belasting moeten heffen op rente- en royaltyinkomsten. Als een land waar het geld van een bedrijf samenkomt geen belasting of minder dan 10 procent belasting heft, dan kunnen andere EU-landen de heffing alsnog doen.

Onder Nederlands voorzitterschap is er in het eerste halfjaar van 2016 flink getrokken aan de voorstellen. Nederland heeft zelf veel te verliezen, aangezien het in Europa één van de aantrekkelijkste belastingregimes kent.

Door deze voorstellen komt ook de zogeheten Nederlandse innovatiebox onder druk te staan, zo blijkt uit de geheime Brusselse verslagen. Die regeling biedt bedrijven een zeer voordelig belasting­tarief van 5 procent voor inkomsten uit research en ontwikkeling.

Wiebes: geen draagvlak
Staatssecretaris Eric Wiebes van financiën bevestigt zaterdag dat Nederland tijdens het EU-voorzitterschap de eerste zes maanden "serieus in de slag is geweest" met onderhandelingen over een Europees belastingtarief voor rente- en royaltyinkomsten. Volgens Wiebes zou het voorstel echter "op geen stukken na draagvlak" hebben. Nederland is evenmin voorstander van de plannen. "Het grijpt echt in de fiscale soevereiniteit in", aldus Wiebes. "Ik verwacht niet dat dit binnenkort gaat vliegen."

Fundamentele koerswijziging
Dat Europa bereid is ondergrenzen voor belastingen in te voeren betekent een fundamentele koerswijziging, zegt professor Jan van de Streek van de Universiteit van Amsterdam, die gespecialiseerd is in harmonisatie van Europese bedrijfsbelastingen.

"Nu gaat het over rente en royalty's, dat is een eerste stap. Maar als dat principe is ingevoerd, gaat dat in allerlei Europese belastingwetgeving ingrijpen. De ultieme stap kan dan een Europese vennootschapsbelasting zijn waarbij niet alleen de basis waarover je heft in heel Europa gelijk wordt geschakeld, maar waarbij een land ook wordt gedwongen om ten minste een bepaald minimumtarief te hanteren."

Tot nog toe vinden Europese lidstaten belastingen een zaak van nationale overheden. Of er inderdaad bereidheid is die soevereiniteit op te geven moet blijken in oktober, als het principe van ondergrenzen in de belastingheffing volgens de voorlopige agenda voor het eerst voor ministers van financiën op de Ecofin wordt besproken.

Doorpakken
Met name de grote lidstaten als Duitsland, Frankrijk en Italië lijken nu te willen doorpakken. Overigens kan over een voorstel pas formeel worden besloten als de Europese Commissie ermee komt.

In de voorstellen die Nederland schreef, probeert het de lage belasting van 5 procent op de innovatiebox enigszins te redden. Nederland stelt voor dat landen met een speciale regeling als een innovatiebox geen 10 procent heffen, maar rond de 7,5 procent.

Het ministerie van financiën bevestigt dat Nederland de innovatiebox in lijn wil brengen met internationale afspraken "om misbruik en belastingontwijking tegen te gaan". Maar als het om het tarief gaat blijft het ministerie hameren op "de soevereiniteit van de lidstaten van de EU".

Deze productie kwam tot stand door: Jan Kleinnijenhuis, Erik van Zwam (beiden Trouw) en Karlijn Kuijpers (Investico)

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden