EU-lidmaatschap Kroatië op de tocht

Slovenië dreigt toetreding buurland af te keuren vanwege oude ruzie over 'verdwenen' bank

JOOST VAN EGMOND | BELGRADO

De onderhandelingen over toetreding zijn afgerond. Op 1 juli wordt Kroatië lid van de Europese Unie. Althans, dat is het plan. Maar een burenruzie met Slovenië dreigt roet in het eten te gooien.

Aanstaande dinsdag komen de ministers van buitenlandse zaken van de twee landen bijeen voor wat algemeen wordt gezien als de laatste kans om een akkoord te bereiken over een al twintig jaar slepend conflict rond een verdwenen bank. Lukt dat niet, dan zal de EU waarschijnlijk met het schaamrood op de kaken Kroatië's toetreding moeten uitstellen.

De in Slovenië gevestigde Ljubljanska Banka opereerde tot de jaren negentig in heel toenmalig Joegoslavië. Na de afscheiding van Slovenië in 1991 werd de bank geliquideerd.

Zo'n 130.000 spaarders in Kroatië konden vervolgens naar hun geld fluiten. Sindsdien proberen ze met rechtszaken compensatie te krijgen, gesteund door de Kroatische overheid. Slovenië wil deze claims van tafel voor Kroatië tot de EU toetreedt.

Dat was bekend toen Kroatië het toetredingsverdrag sloot, maar de kwestie leek geen groot obstakel. Slovenië draait wel bij, was de gangbare opvatting. Een veel prominenter conflict over de onderlinge grens werd vorig jaar immers 'opgelost' toen beide partijen instemden met arbitrage.

Maar Ljubljanska Banka blijkt een venijnig struikelblok. Met nog vier maanden te gaan is Slovenië nog steeds niet begonnen met de ratificatie van het toetredingsverdrag, een procedure die ieder van de 27 huidige lidstaten moet hebben afgerond voor Kroatië lid kan worden.

Dat één land op het laatste moment de toetreding van een nieuwe lidstaat blokkeert, is ongehoord in de Europese Unie. Lidstaten uiten geregeld bezwaren om hun onderhandelingspositie te verbeteren, maar als een toetredingsverdrag eenmaal is ondertekend, wordt dat gehonoreerd.

Slovenië zegt dat het geen uitstel wil, maar de regering heeft de situatie allang niet meer in eigen hand. Een corruptieschandaal rond premier Janez Jansa heeft het land in een politieke crisis gestort. Jansa's regering heeft geen meerderheid meer en vervroegde verkiezingen worden steeds waarschijnlijker.

Dat zou niet alleen de parlementaire agenda in de war gooien. Het betekent ook dat Sloveense politici volop in de campagnestand gaan en weinig neiging zullen hebben Kroatische spaarders te compenseren. Zeker niet nadat de staat de opvolger van de bank, de Nova Ljubljanska Banka, al heeft moeten redden van de ondergang.

Voor de Sloveense minister van buitenlandse zaken Erjavec wordt de ontmoeting dinsdag hoe dan ook een van zijn laatste afspraken; hij vertrekt op 22 februari omdat ook zijn partij uit de coalitie stapt. Aan beide kanten leeft dan ook het besef dat er nú zaken moeten worden gedaan.

De onderhandelaars zijn optimistisch. Erjavec spreekt van een oplossing 'op expertniveau', die nog politiek moet worden afgekaart. Zijn Kroatische collega Vesna Pusic is voorzichtiger. Of de rechtszaken tegen Ljubljanska Banka worden ingetrokken wil ze niet zeggen. "Zodra we een duidelijker beeld hebben, bent u de eerste die het hoort", vertelde ze journalisten.

Uitstel zou Kroatië zware schade toebrengen. "De onderhandelingen hebben al tien jaar geduurd", zegt Ivan Racan, een prominent lid van de regeringscoalitie.

"Verder uitstel zou frustratie en scepsis voeden." Bovendien zou de regering niet verder kunnen met hoognodige economische hervormingen. Wetten die onderdeel zijn van het toetredingsverdrag mogen niet worden gewijzigd tot de toetreding een feit is.

Voor de oppositie is het makkelijk scoren. Oud-premier Jadranka Kosor, die in 2011 de toetredingsonderhandelingen afrondde, ziet een gebrek aan urgentie bij de regering. "Elke dag werkt tegen ons," foeterde ze.

Oude wonden, explosieve ingrediënten
Oude wonden over het uiteenvallen van Joegoslavië, tienduizenden gedupeerde spaarders - het conflict over Ljubljanska Banka heeft genoeg explosieve ingrediënten om de gemoederen danig bezig te houden.

Vorige maand werden de onderhandelingen verstoord door een rel op Twitter. De Sloveense minister van buitenlandse zaken Erjavec tweette dat 'Kroatië misschien nooit EU-lid wordt'. Kroaten vatten dat op als een dreigement.

De burgemeester van de kuststad Rijeka, lid van de regerende SPD, kwetterde venijnig terug met een verwijzing naar een ander dispuut, over een kuststrook die beide landen claimen: "Dan komen Slovenen ook niet naar de Adriatische Zee."

Sindsdien zijn de partijen voorzichtiger met publieke uitlatingen en wordt er weer gewerkt aan een zakelijke oplossing, maar veel Kroaten voelen zich gechanteerd door Slovenië.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden