EU-leiders zoeken naar antwoorden

reacties | Verdriet en leedvermaak om de uitslag van het Britse referendum. Sommige Europese politici zien hun kans schoon.

Europese leiders zoeken naar hervormingen die verbrokkeling van de EU kunnen stoppen, terwijl in diverse landen stemmen opgaan om ook een referendum te houden.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel sprak van een 'tegenslag' voor de Europese integratie. Ze benadrukte het buitengewone belang dat Duitsland daaraan hecht, maar ontvouwde geen eigen plannen in reactie op de Brexit.

Dat deed de Franse president François Hollande wel, die onder andere versterking van de eurozone en investeringen in groei en werkgelegenheid voorstelde. Voor een deel zijn dat oude Franse wensen die nu als oplossing van een nieuwe crisis worden gepresenteerd.

Of dergelijke plannen haalbaar zijn is de vraag, want sommige andere landen voelen niets voor uitbreiding van Europese bevoegdheden. Het oude debat of de EU meer of juist minder moet doen, zal de komende tijd scherper worden. Europese leiders zijn het erover eens dat het vertrouwen van de burgers herwonnen moet worden, maar zijn het niet eens over hoe dat doel te bereiken is.

Daarbij komt dat de EU naast de vluchtelingencrisis en aanhoudende economische stagnatie in een flink aantal lidstaten met een nieuw vraagstuk wordt geconfronteerd: hoe om te gaan met het vertrek van de Britten? De Fransen zijn geneigd tot een harde opstelling om andere landen af te schrikken. Duitsland, Nederland en andere landen zullen zich gematigder opstellen.

Eurosceptische partijen vierden de uitslag alsof ze die zelf hadden behaald. 'Overwinning voor de vrijheid', twitterde Front National-leider Marine Le Pen. In Denemarken, Zweden, Frankrijk en Nederland werd opgeroepen tot een eigen referendum over het EU-lidmaatschap. In Italië wil de 5-Sterrenbeweging een volksraadpleging over de euro. Dat het daadwerkelijk binnenkort tot een referendum komt, is echter niet waarschijnlijk.

De Amerikaanse president Barack Obama liet weinig teleurstelling blijken, al had zich eerder uitgesproken tegen een Brexit. De VS zullen blijven samenwerken met de EU en de Britten, beiden onmisbare partners. Zelfs de 'speciale verhouding' met de Britten komt niet in gevaar, stelde hij.

Verzwakking van de EU en van Groot-Brittannië leidt elders tot al dan niet uitgesproken vreugde.

Weinig droefenis was te vinden in de reactie van de Russische president Vladimir Poetin. Hij zei de uitslag van het referendum te begrijpen omdat 'niemand zwakkere economieën wil subsidiëren' en vanwege de zorgen over veiligheid met betrekking tot migranten. In Rusland wordt gehoopt dat het vertrek van Groot-Brittannië op termijn tot verlichting van de EU-sancties leidt. De Britten zijn daar sterk voorstander van.

In China werd ook niet getreurd. De officiële reactie was weinig uitgesproken, maar partijkrant Global Times publiceerde een vernietigend commentaar over Groot-Brittannië: 'een klein land met weinig mensen, dat zichzelf hopeloos afschrijft en roekeloos handelt'.

Het meest opgetogen was de Republikeinse presidentskandidaat Donald Trump. Hij vergeleek de uitslag met zijn eigen overwinning in de voorverkiezingen. "Mensen willen grenzen. Ze willen geen mensen in hun land terwijl ze niet echt weten waar die vandaan komen", zei hij tijdens een bezoek aan zijn golfbaan in Schotland.

In november krijgen de Amerikanen hun kans om 'de heerschapij van de globale elite' te verwerpen, liet Trumps campagneteam weten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden