EU-hof doet uitspraak over quota asielzoekers

In 2015 stuitten vluchtelingen op een hek langs de Hongaarse grens.Beeld AFP

Hongarije en Slowakije klagen over het 'dictaat uit Brussel'. Vandaag wordt duidelijk wat de rechter vindt van de verdeling van migranten.

De oost-west-strubbelingen in de Europese Unie gaan voorlopig niet met vakantie. Naast de onvoorspelbare ontwikkelingen in de Poolse rechtsstaat-kwestie kijkt Brussel vandaag reikhalzend uit naar een uitspraak van het Europees Hof van Justitie. Dat beoordeelt het bezwaar dat Hongarije en Slowakije hebben aangetekend tegen de herverdeling van asielzoekers vanuit Griekenland en Italië naar de andere EU-landen. Als Boedapest en Bratislava deze zaak winnen, is dat een doodssteek voor het solidariteitsprincipe dat de EU twee jaar geleden in het asiel- en migratiebeleid probeerde te krijgen. Mocht het quotasysteem echter juridisch overeind blijven, dan is het de vraag of de betrokken landen opeens wel bereid zijn de poorten te openen voor asielzoekers, na hun jarenlange principiële verzet.

Advocaat-generaal Yves Bot (een Fransman) presenteert vanmorgen zijn 'juridische opinie'. Doorgaans is zo'n tussenstap bepalend voor het uiteindelijke oordeel van het EU-hof in Luxemburg, later dit jaar. Overstelpt door de grote hoeveelheden migranten die in de loop van 2015 op niet-legale wijze de EU binnenkwamen, besloten de lidstaten op voorstel van de Europese Commissie een quotasysteem in te voeren. Dat was in eerste instantie bedoeld om de drie meest overbelaste landen te helpen: Griekenland, Hongarije en Italië. Via een verdeelsleutel zouden in totaal 160.000 asielzoekers uit die landen worden verspreid over andere lidstaten.

Eigen plan

Hongarije wilde principieel niet meewerken aan dit quotasysteem, zelfs niet als het daardoor zelf ontlast zou worden. Liever trok Boedapest zijn eigen plan, onder meer door een grenshek neer te zetten en de immigranten op te sluiten of meteen door te sturen naar andere landen. Concreet gaat de rechtszaak voor het EU-hof over een besluit van de EU-ministers voor migratiezaken uit september 2015 over 120.000 her te verdelen asielzoekers. Hongarije, Roemenië, Slowakije en Tsjechië waren tegen dat plan, maar werden overstemd. Dergelijke stemmingen zijn er wel vaker, maar nog nooit bij zo'n explosief onderwerp.

Hongarije en Slowakije hebben bij het hof dan ook bepleit dat dergelijke beslissingen unanimiteit vereisen, op het hoogste niveau van de regeringsleiders. Ook zijn er volgens beide landen procedurefouten gemaakt die het besluit niet-rechtsgeldig maken. De premiers Orbán en Fico hebben zich geregeld laatdunkend uitgelaten over het quotasysteem, dat ze als een dictaat uit Brussel beschouwen. Ook Polen en Tsjechië weigeren intussen medewerking. Los van deze tegenstand uit het oosten loopt de herverdeling van meet af aan overal moeizaam. Een laatste tussenstand van vorige maand wees uit dat in krap twee jaar tijd een kleine 21.000 asielzoekers uit Italië en Griekenland waren overgeheveld naar een ander land. Bijna geen enkel land, ook Nederland niet, houdt zich aan de beloofde aantallen. Fico noemde het quotasysteem vorig jaar 'politiek dood'.

Polen

Dan is er nog die Poolse kwestie, die vandaag wordt besproken in de Europese Commissie. Eerste vicevoorzitter Timmermans dreigde vorige week met het in gang zetten van artikel 7, het zwaarste EU-instrument tegen een land waar de rechtsstaat in gevaar komt. Aanleiding waren wetsvoorstellen die rechtbanken tot speelbal zouden maken van het parlement. Maar nu de Poolse president Duda die plannen maandag deels heeft tegengehouden, heeft Brussel juridisch even geen poot om op te staan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden