Brexit

EU gaat akkoord met brexituitstel tot 22 mei onder voorwaarde

Theresa May in gesprek met premier Mark Rutte en de Litouwse president Dalia Grybauskaite tijdens de EU-top in Brussel Beeld AP

Als het Lagerhuis volgende week instemt met het brexitakkoord, zijn de Europese leiders bereid tot uitstel tot 22 mei. Het Verenigd Koninkrijk krijgt tot 12 april om te beslissen voor een harde brexit. Als het langer uitstel wil moet het aan de Europese verkiezingen meedoen in mei. 

De brexit-top in Brussel is donderdagavond ontaard in onnavolgbaar gegoochel met data. De 27 regeringsleiders voerden een taaie discussie over uitstel van het Britse vertrek uit de EU, na het verzoek dat premier Theresa May een dag eerder had ingediend.

Donderdagavond laat, na een urenlange discussie en een lange reeks wisselende voorstellen, was dit daarvan de uitkomst: brexit-uitstel tot 22 mei, onder voorwaarde dat het Britse Lagerhuis volgende week instemt met de bestaande overeenkomst met de EU (die al twee keer is weggestemd).

Wordt dat opnieuw een ‘nee’, dan volgt een kort uitstel van 29 maart tot 12 april. In die twee weken kan Londen overwegen of het alsnog een langer uitstel wil, mogelijk om tot een geheel nieuwe strategie te komen. Die 12de april geldt als uiterste datum waarop het VK kan besluiten om alsnog deel te nemen aan de Europese verkiezingen van eind mei. Die deelname is wettelijk onvermijdelijk bij een langer uitstel.

Tot ontzetting van de EU-landen had May die deur in haar brief dichtgegooid door deelname aan de mei-verkiezingen uit te sluiten. Daarmee vergroot ze in hun ogen de kans op een no-dealbrexit.

May herhaalde donderdag in Brussel er alles aan te doen om een derde Lagerhuis-stemming succesvol te laten verlopen en wil in dat geval een ‘technisch’ uitstel van drie maanden, tot 30 juni.

Onhelder

Haar brief was woensdag uiterst koel ontvangen in de Europese hoofdsteden. Naar verluidt maakte ze ook in haar mondelinge optreden op de top een weinig overtuigende indruk. Op de vraag wat haar plan is als het akkoord opnieuw niet door het Lagerhuis komt, zou ze geen helder antwoord hebben gegeven.

Nadat May de zaal na een pittige gedachtewisseling had verlaten, leek er onder de 27 leiders consensus te zijn over een uiterste datum van 22 mei. Van 23 tot 26 mei zijn de Europese verkiezingen. Omdat het nieuwgekozen parlement pas op 2 juli wordt geïnstalleerd, zong lange tijd 30 juni rond als uiterste brexit-datum.

Maar andere juridische adviezen vertellen een ander verhaal: als een land EU-lid is op het moment dat er Europese verkiezingen zijn, moet dat land gewoon meedoen. Dat is vooral om rechtsongelijkheid te voorkomen tussen bijvoorbeeld Britse ingezetenen van Spanje (die wel zouden mogen stemmen) en Spaanse ingezetenen van het VK, die dat niet mogen.

Nog strenger

De tekst met die 22ste mei lag al klaar, totdat enkele regeringsleiders nog strenger wilden zijn voor de Britten. Ook dat riep herinneringen op aan eerdere toppen, waarbij de slotconclusies slechter uitvielen voor Londen dan vooraf was gedacht, mede uit frustratie over May’s optreden.

Met name Frankrijk en België zouden 7 mei hebben voorgesteld als uiterste brexit-datum. De redenering daarachter is dat twee dagen later een extra top plaatsvindt in het Roemeense Sibiu. Die staat al jaren in de boeken als eerste post-brexit-top, gericht op de toekomst. 9 mei is bovendien Europa-dag.

Overeenstemming over het uitstel kwam pas na middernacht. Al die tijd moest premier May elders wachten tot het moment dat de top zou overschakelen naar een discussie over de Europese China-strategie, maar dat overleg is verplaatst naar vrijdag. 

Derde nee

Voor de bijeenkomst wilde premier Rutte niet speculeren op wat er moet gebeuren bij een derde ‘nee’ van het Lagerhuis, waarmee de kans op een snelle brexit zonder deal dichtbij zou komen. “U denkt toch niet dat ik Theresa May help als ik daarop speculeer?” De Duitse bondskanselier Merkel was ook voorzichtig. “Iedereen is zich ervan bewust dat dit een gebeurtenis van historische betekenis is, we moeten behoedzaam opereren.”

De Franse president Macron was bij aankomst nog het stelligst. “Een nee-stem (in het Lagerhuis) leidt iedereen zeker naar een ‘no deal’.”

Na opnieuw een loodzware confrontatie met de Europese werkelijkheid wacht May vanmiddag ook nog eens een vijandige ontvangst in Londen. Veel Lagerhuis-leden waren gisteren des duivels over May’s tv-toespraak van woensdagavond. Daarin gaf ze het parlement min of meer de schuld van de brexit-crisis. 

Lees ook: 

Hoe Brussel tureluurs werd van de Britse grillen

Is de Europese top van vandaag beslissend voor de brexit of niet? Deze terugblik op de voorbije maanden kan geen antwoord geven op die vraag. Dat antwoord heeft namelijk niemand. 

De brexit heeft alles gebroken’

Wat betekent het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de EU in de praktijk? Een Brits gezin in Amsterdam en Nederlanders in Birmingham over wat het met hen doet.

Analyses, nieuws en reportages uit Nederland en vanaf de Britse eilanden. Lees alles over de brexit hier. 

Liever luisteren?

Hoe zat het ook alweer met die brexit? In een tweedelige podcast blikken Trouw-redacteuren Romana Abels en Christoph Schmidt, én correspondent Tim de Wit, terug en vooruit. Klik hier. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden