EU blijft Rusland wantrouwen

Het heeft nooit echt geboterd tussen de Europese Unie en Rusland. Vandaag spreekt president Poetin met de EU. De verwachtingen zijn laag.

Frans Dijkstra

Op zijn laatste bezoek aan de Europese Unie als president van Rusland laat Vladimir Poetin alleen maar problemen achter. Oude geschillen bleven zonder oplossing, over nieuwe kwesties kwam geen toenadering.

Naarmate Rusland zijn inkomsten uit olie, gas en andere grondstoffen zag stijgen, stapelden de meningsverschillen met de EU en de Navo zich op. Zowel EU als Navo heeft deze week Russen op bezoek om te proberen de relaties te verbeteren. Maar de Navo, die op de ministersconferentie in Noordwijk de Russische defensieminister Serdjoekov ontving, is geen stap verder gekomen.

Brandpunt van de onmin is de antiraketbasis die de Amerikanen in Polen willen bouwen. De Russen weigeren te geloven dat die basis bedoeld is als afweer tegen mogelijke raketten uit Iran. Amerikaanse beloften dat de Russen mogen komen kijken om te zien dat er voor hen echt geen gevaar dreigt, hebben Moskou nog niet overtuigd. Ook al sprak Navo-chef Jaap de Hoop Scheffer over een atmosfeer die ’goed, positief en constructief’ was in Noordwijk, hij kon geen echte resultaten melden.

Vandaag probeert de EU een stap verder te komen met president Poetin zelf. Elk half jaar is er zo’n Europees-Russische ontmoeting, maar het komt nooit veel verder dan uitwisseling van meningsverschillen.

Dit zal de laatste top met Poetin zijn, nu zijn presidentschap ten einde loopt. Portugal, de tijdelijke EU-voorzitter, ontvangt Poetin in Lissabon. Behalve wat kleine handelskwesties is er niets voorbereid wat de top tot een succes zou kunnen maken. „We willen geen preken aanhoren”, liet Poetins gezant voor Europese zaken, Sergei Jastrzjembski, voor vertrek naar Lissabon weten.

Hij doelt waarschijnlijk op de gebruikelijke Europese klachten over mensenrechten en beperking van de democratische vrijheden in Rusland. Maar de EU heeft meer noten op haar zang.

Het urgentst is toenadering te zoeken over Kosovo. De Russen blijven partij trekken voor hun Slavische broeders in Servië, die zich verzetten tegen echte onafhankelijkheid van hun afvallige provincie Kosovo. De EU is ook niet zo happig op een onafhankelijk Kosovo, al was het maar omdat niemand weet waar dat berooide land van zou kunnen bestaan. De beste uitweg die de EU ziet, is onafhankelijkheid onder toezicht van de EU zelf en van de Navo, zodat het allemaal niet zo bedreigend wordt voor de Serviërs. Zolang Rusland daar niet mee instemt, is overeenstemming bij de VN onmogelijk en dreigt Kosovo op eigen houtje op avontuur te gaan. Dat is een nachtmerrie voor de EU.

Russisch gas en de bijbehorende pijpleidingen naar de EU blijven bronnen van wantrouwen. De EU probeert te voorkomen dat rijke Russische ondernemingen zich meester maken van Europese energiebedrijven, net zoals het voor Europese bedrijven onmogelijk is om Russische olie- en gasbedrijven op te kopen.

Ook oude kwesties blijven opspelen. Rusland wil Europese steun om lid te worden van de Wereldhandelsorganisatie WTO. De EU wil eindelijk eens af van het toegangsgeld dat Rusland eist van vliegbedrijven die via Siberië naar Azië gaan.

In al die kwesties draaien de EU en Rusland om elkaar heen. Het vertrouwen om zaken te doen ontbreekt.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden