EU bezint zich op keerzijde aanpak belastingontwijking

Secretaris-Generaal van de OESO Angel Gurria speelt een gidsrol bij de bestrijding van belastingontwijking Beeld ANP

Afgelopen jaren is zo veel veranderd, dat multinationals niet meer weten waar ze aan toe zijn, zeggen ze.

Allemaal leuk en aardig, die harde maatregelen tegen belastingontwijking van de laatste jaren, maar grote bedrijven mopperen er al een tijdje over. Niet zozeer over die maatregelen zelf, maar over de onvoorspelbaarheid ervan. Wat staat hun volgend jaar immers weer te wachten? Zo kun je toch geen zaken doen?

Krokodillentranen, zouden de onvermoeibare strijders tegen jarenlange belastingontwijking door 's werelds machtigste bedrijven misschien zeggen. Feit is dat de zorgen vandaag op tafel lagen bij de EU-ministers van financiën, die informeel vergaderden in de Maltese hoofdstad Valletta.

Die ministers namen de afgelopen jaren een reeks besluiten om belastingontwijking onmogelijk of op z'n minst moeilijker te maken. Dat gebeurde onder druk van onthullingen zoals LuxLeaks (2014) en Panama Papers (2016). Tal van sluipwegen zijn afgesloten. Ingewikkelde constructies voor het buiten het zicht parkeren van bedrijfswinsten worden in de nabije toekomst onmogelijk. Op Malta spraken de ministers over de keerzijde van die aanpak: de toegenomen onzekerheid voor het bedrijfsleven.

Gidsrol

Speciale gast was Angel Gurría, secretaris-generaal van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Oeso), de 'club van rijke landen' zoals die vaak wordt genoemd. Die speelt een internationale gidsrol bij de bestrijding van belastingontwijking, want die heeft alleen zin als de hele (rijke) wereld eraan meedoet.

"We hebben zevenhonderd grote bedrijven in 62 landen gevraagd wat ze het belangrijkste vinden op belastinggebied", zei Gurría in Valletta. "Hun antwoord: belastingzekerheid. Zij maken bedrijfsplannen voor de komende vijf of tien jaar en zeggen: wij moeten zeker weten dat jullie niet steeds de spelregels veranderen."

Opvallend genoeg zijn het vooral de kleinere EU-landen die deze zorgen delen. Niet geheel toevallig zijn dat ook de landen die het meest te verliezen hebben van EU-brede belastingmaatregelen. Die beroven hen immers van de nationale instrumenten in hun fiscale beleid waarmee ze het vestigingsklimaat in hun land willen laten concurreren met de grote landen.

"Het is belangrijk om de economische en financiële sector te verzekeren dat we niet bij wijze van spreken elke vijf minuten de belastingwetgeving veranderen", zei de Belgische minister Van Overtveldt.

"Wat niet goed zou zijn, is als er wereldwijd veel verschillen tussen landen zouden ontstaan", zei zijn Luxemburgse ambtgenoot Gramegna. "We moeten ook geen maatregelen nemen met terugwerkende kracht. Dat vergroot de onzekerheid en de onvoorspelbaarheid voor economische spelers. Ondernemingen moeten weten hoe het landschap eruit ziet, zodat ze meer investeren."

Scheidsrechter

Ook de demissionaire Nederlandse staatssecretaris Eric Wiebes (VVD) liet zich niet onbetuigd op de feërieke vergaderplek, het zestiende-eeuwse Grootmeesterspaleis van Valletta. Hij pleitte voor een onafhankelijk arbitragesysteem in de EU, een 'scheidsrechter' die kan ingrijpen als multinationals in twee of meer landen dezelfde belasting moeten betalen. "Onzekerheid daarover is niet goed voor de bedrijvigheid en het vestigingsklimaat", aldus Wiebes.

Zo'n Europees arbitragesysteem bestaat al sinds 1990, maar de Europese Commissie presenteerde in oktober vorig jaar een voorstel om dat breder te maken. Het huidige Maltese EU-voorzitterschap wil daar de komende maanden haast mee maken.

Met de waarschuwingen tegen dubbele belastingen lijkt een cirkelredenering te ontstaan. De garanties daartegen die de afgelopen decennia in allerlei bilaterale belastingverdragen zijn ingebouwd, bleken juist misbruik-situaties mogelijk te maken. Sluwe belastingadviseurs wisten met allerlei schijnbewegingen ervoor te zorgen dat hun bedrijf helemaal nergens belasting hoefde te betalen. Nu de EU-landen stappen hebben gezet om die 'dubbele niet-belasting' tegen te gaan, klinkt opeens weer de roep om arbitrage bij het beginprobleem: de dubbele belasting.

Aanpak

De Maltese minister Edward Scicluna, die de discussie vandaag leidde, sprak met klem tegen dat zijn land (de kleinste EU-lidstaat) een rem wil zetten op de recente inspanningen om multinationals gewoon netjes hun belasting te laten betalen. "De Oeso is er zelf mee gekomen. Het is een verkeerde interpretatie dat deze discussie over belastingzekerheid de aanpak zou vertragen. Die gaat gewoon door."

De machtigste minister van het hele stel, de Duitser Wolfgang Schäuble, onderkende het belang van belastingzekerheid voor bedrijven, maar zei wel dat die nooit een voorwendsel mag zijn om 'de veranderingen te bestrijden' die de afgelopen jaren zijn doorgevoerd. "Maar ik had ook niet de indruk dat iemand het zo bedoelde."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden