EU betaalt Afrika voor terugkeerders

Migrant en zijn vaderland liggen vaak dwars bij terugkeer. Malta-top draait om geld voor banen en grensbewaking.

Afrikaanse landen gaan vaker hun illegaal in Europa verblijvende onderdanen terugnemen. In ruil daarvoor geeft Europa geld om de teruggekeerde migranten thuis aan een baan te helpen en kunnen Afrikanen die naar Europa reizen makkelijker aan een visum komen. Dat zijn enkele van de afspraken die Europese en Afrikaanse ministers en regeringsleiders vandaag en morgen maken als ze in de Maltese hoofdstad Valletta over de migratiecrisis spreken. Namens Nederland zijn premier Mark Rutte en minister van buitenlandse zaken Bert Koenders aanwezig.

Naast oplossingen voor de lange termijn, zoals steun aan startende Afrikaanse ondernemers waardoor de werkgelegenheid toeneemt, wil de EU nu vooral hulp om illegalen uit te zetten. Dat is nodig om de nieuwe Europese asielcentra in Italië en Griekenland tot een succes te maken. Van daaruit moeten vluchtelingen verdeeld worden over andere EU-lidstaten. Mensen zonder recht op asiel moeten terug voordat de centra overvol raken of voor ze alsnog in de illegaliteit verdwijnen.

Nu loopt de terugkeer vaak vast op onwil van migranten en hun vaderland. Afrikaanse landen weigeren dan bijvoorbeeld een onderdaan terug te nemen die niet meer over zijn paspoort beschikt, en niet meewerkt bij de aanvraag van een nieuwe.

Daarnaast geeft de EU landen die meewerken extra ontwikkelingshulp of geld voor betere grensbewaking.

Deze afspraken lijken op de deals die Spanje in 2006 met Senegal sloot. Bootmigranten voeren toen van de Afrikaanse kust naar de Canarische Eilanden. Het probleem hield op toen Senegal boten tegenhield en mensen die de Canarische Eilanden toch bereikten, terugnam. In ruil daarvoor financierde Spanje werkgelegenheidsprojecten in Senegal en verstrekte het werkvisa.

Niet iedereen is positief over zulke deals. Iverna McGowan, directeur van de Europese afdeling van Amnesty International, uitte maandag de vrees dat mensenrechten erbij inschieten. De akkoorden die Spanje sluit zijn volgens McGowan weinig transparant en mensen kunnen hun uitzetting niet bij de rechter aanvechten.

Europese diplomaten vrezen juist dat er van de akkoorden in de praktijk weinig terechtkomt. Een hooggeplaatste Europese diplomaat die bij de onderhandelingen betrokken is zei maandag in Brussel dat de Europese Unie en de Afrikaanse Unie in het verleden wel vaker met gezamenlijke verklaringen en actieplannen zijn gekomen, maar dat er vervolgens niet veel gebeurde.

Om deze top anders te maken bevat het donderdag te ondertekenen actieplan concrete eerste stappen die al in 2016 afgerond moeten zijn. Zo zal een specifiek aantal Afrikaanse landen in het eerste kwartaal een identificatieteam naar Europa sturen om de identiteit van eigen onderdanen zonder verblijfsstatus vast te stellen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden