EU als vriend waar je je voor schaamt

Brussel krijgt veel goede dingen voor elkaar, beweert auteur Mark Schalekamp. Maar er is helaas niemand die daarop wijst.

Voor eurosceptische politici is de Brexit het bewijs dat het anders moet met die EU. Meer macht naar nationale parlementen, roept SP'er Van Bommel. Wij moeten een referendum over een Nexit, gilt Wilders. En mocht dit er komen, is de kans groot dat deze stemming in het nadeel van de EU uitpakt. De unie raakt steeds impopulairder. Niet alleen in Nederland, pikte ik op tijdens mijn tweejarige tocht langs de EU-hoofdsteden. Schuldbewust steekt de EU de hand in eigen boezem: 'We moeten beter presteren.'

Dit zal niet helpen. Want de EU doet veel goede dingen, alleen geen hond die het weet. Een Europees succes als het afschaffen van roaming, waardoor oom Henk en tante Ingrid tijdens de zomervakantie in Kroatië goedkoper kunnen bellen en internetten, wordt gekaapt door de telecomproviders, andere successen door nationale regeringen.

De EU weerlegt het niet, omdat het daarvoor de middelen niet heeft. Er is geen Europese tv-zender (ja, Eurosport), geen Europese krant en nationale media luisteren vooral naar nationale politici. Belangrijke Brusselse beslissingen worden meestal genomen in een vergadering van ministers of regeringsleiders, die meteen daarna hun nationale pers te woord staan 'op zo'n manier'- aldus oud-voorzitter van de Europese Raad Van Rompuy - 'dat het lijkt of ze allemaal een andere vergadering meemaakten'.

En ze komen ermee weg. Dat 'in Brussel het ene zeggen en thuis iets anders' zou een interessante documentaire opleveren, maar wie neemt die moeite? Wat weten we van de EU? Kent u meer dan twee Eurocommissarissen? Volgens Eurostat weet 52 procent van de Europeanen hoe de EU werkt, wat ik onverklaarbaar hoog vind. Weet u het verschil tussen de Europese Raad en de Raad van de Europese Unie?

Door die beperkte Europese kennis gaan Europese verkiezingen over nationale issues en komen ze neer op tussentijdse polls voor nationale regeringen. We weten te weinig, waardoor referenda, zoals dat over de Europese grondwet in 2005 en dat over een verdrag met Oekraïne, eigenlijk over andere zaken gaan. Daardoor kon het Brexit-referendum versimpeld worden tot een 'nee' tegen immigratie.

undefined

Minder Den Haag

Het cynische is dat juist in de verarmde gebieden waar het aantal Brexit-voorstanders aanzienlijk hoger was dan in de rest van het land, de EU meer heeft geholpen dan tegengewerkt: in de vorm van infrastructuur en scholen gefinancierd met Brussels geld.

Nog cynischer is dat de politici die de campagne zo inzetten - zoals Farage en Johnson - dit ook donders goed weten, maar doelbewust gebruik maken van de onwetendheid van de bevolking.

Nee, die EU deugt niet, vinden we ook in Nederland in toenemende mate. Tja, natuurlijk valt er heel veel te verbeteren. Maar het is hemeltergend dat grote verdiensten als welvaart, stabiliteit en vrede voor lief worden genomen of zelfs niet worden gezien.

Dat is het grootste probleem van de EU: bashing krijgt alle ruimte, blijft onweersproken door Brussel, en wordt niet weerlegd door nationale politici. Uiteraard gebeurt dat niet door de officieel eurosceptische politici, maar ook het kabinet laat telkens zien dat de EU een vriend is waar je je eigenlijk ook voor schaamt.

Een voorbeeld? Deze week eindigt het Nederlandse EU-voorzitterschap. Is dat ooit begonnen dan, zult u zich afvragen. Ergens is het logisch dat een nationale regering geen moeite doet om haar burgers te winnen voor de Europese samenwerking, want meer Brussel betekent minder Den Haag (of Berlijn, Madrid, Zagreb)...

Mark Schalekamp interviewde voor zijn project Youropeans in alle 28 EU-hoofdsteden zo'n 250 mensen en schreef hierover het boek 'Dit is Europa'.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden