EU akkoord over begroting die geen begroting mag heten

Minister Wopke Hoekstra (CDA) van financiën bij aankomst in Luxemburg, donderdag, voor wat een marathonvergadering van de eurogroep zou worden. Beeld EPA

EU-ministers van financiën schuiven de financiering van hun nieuwe ‘instrument’ op de lange baan. ‘Meer werk is nodig.’

Zelfs na slechts een schamel uur nachtrust bleef Bruno Le Maire het nog zonnig inzien. “Dit is een mooie dag voor Europa, een mooie dag voor de eurozone”, aldus de Franse minister van financiën vrijdagmorgen in Luxemburg.

Enkele uren daarvoor, rond half vijf ’s nachts, hadden de EU-ministers daar een compromis bereikt over een reeks hervormingen van die eurozone. Dat compromis móést er komen, want ze konden moeilijk met lege handen komen aanzetten bij hun regeringsleiders, die aanstaande vrijdag in speciale eurobezetting bijeenkomen in Brussel.

‘Een deal!’, was ook de nachtelijke conclusie van de woordvoerder van eurogroepvoorzitter Mario Centeno. Maar wat voor deal was dat nou?

Teleurstellende nacht

Over het meest omstreden onderdeel van de hervormingen, de door Parijs zo vurig bepleite eigen begroting voor de eurozone, stond op deze vroege vrijdagochtend slechts een rudimentair geraamte overeind. Het nieuwe ‘begrotingsinstrument’ (want op aandringen van vooral Nederland mag het vooral geen begroting heten) is bedoeld om ‘zowel structurele hervormingen als publieke investeringen te ondersteunen’.

Maar hoe dat ‘instrument’ gefinancierd wordt? Onbekend. Hoeveel geld er in die pot komt te zitten? Onbekend. Over de meest elementaire kenmerken van een ‘begroting’ bleven de meningsverschillen tot het bittere eind te groot om er iets over vast te leggen.

“Discussie over financiering van het Europese instrument voor hervormingen zetten we voort”, tweette CDA-minister Hoekstra, wederom opzichtig het b-woord vermijdend.

Voor de Portugese voorzitter Mario Centeno, die begin vorig jaar Jeroen Dijsselbloem opvolgde, moet het een teleurstellende nacht zijn geweest. “We hebben een aantal kleine stappen gezet”, toonde hij zich van een realistische kant. “Meer werk is nodig.” Hij was op de eurotop van komende week ongetwijfeld liever met een sterker pakket voor de dag gekomen bij de regeringsleiders.

Over de doelstelling van het nieuwe ‘begrotingsinstrument’ is iedereen het wel eens. Dat moet hervormingen ondersteunen die de hele eurozone ten goede komen en die nu nog niet worden gedekt door de traditionele EU-structuurfondsen voor vooral grote infrastructuurprojecten. Bijvoorbeeld: projecten die structureel iets doen tegen de jeugdwerkloosheid in een bepaald land.

Nederland en een tiental gelijkgezinde landen hebben bedongen dat de nieuwe pot onder de toekomstige, ‘gewone’ EU-meerjarenbegroting valt. Die loopt van 2021 tot 2027 en de onderhandelingen daarover moeten nog serieus beginnen. Daardoor is er nu geen bedrag te plakken op het ‘instrument’, maar dat het heel veel minder gaat worden dan in de stoutste Franse dromen is duidelijk. Bovendien is de kans groot dat het benodigde geld (naar schatting 17 miljard euro over zeven jaar) wordt weggehaald bij een ander, ouder potje, zoals die structuurfondsen.

Onenigheid

Toch blijven enkele landen pleiten voor een aanvullende financiering, buiten die EU-begroting om, bijvoorbeeld vanuit nieuwe EU-brede belastingen of heffingen. Die onenigheid duurt voort.

In het overeengekomen raamwerk zijn allerlei strenge voorwaarden opgenomen: landen die een beroep doen op het geld, moeten ook zelf iets bijleggen, en als de hervormingen niet opschieten, kan de geldkraan worden dichtgedraaid.

Wat voor Nederland (en zijn medestanders) al helemaal taboe is, is dat het begrotingsinstrument een stabiliserende rol zou krijgen voor landen die door ‘externe schokken’ in de problemen komen. Ook dat was een grondgedachte die Frankrijk had bij de gedroomde ‘eurozonebegroting’. Maar in Nederlandse ogen werkt zo’n stabiliseringsfunctie alleen maar luiheid in de hand in de minder stabiele eurolanden.

De regeringsleiders zullen vrijdag op hun top genoegen moeten nemen met deze tussenstand, en hun ministers wellicht een klein politiek duwtje in de rug geven om later dit jaar alsnog met iets concreters te komen.

Lees ook:

Het is eindelijk menens met de ‘eurozonebegroting’, die eigenlijk niet meer zo mag heten

De Franse president Macron wilde een eurozonebegroting. Die ‘bazooka’ komt er niet, wel een nieuw fonds van 2,5 miljard euro.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden