Etnisch geweld Kirgizië laait weer op

Tienduizenden etnische Oezbeken proberen het zuiden van Kirgizië te ontvluchten. Zaterdag escaleerden in de stad Osj gevechten tussen Kirgizische en Oezbeekse jongeren. (FOTO AP) Beeld AP
Tienduizenden etnische Oezbeken proberen het zuiden van Kirgizië te ontvluchten. Zaterdag escaleerden in de stad Osj gevechten tussen Kirgizische en Oezbeekse jongeren. (FOTO AP)Beeld AP

Rusland heeft honderden militairen gestuurd om de eigen militaire basis in Kirgizië te bewaken in het licht van de voortdurende onlusten in het zuiden van de republiek. Vandaag vindt in Moskou overleg plaats over de mogelijke inzet van Russische troepen bij het herstel van de orde in de steden Osj en Djalal-Abad, waar de afgelopen dagen meer dan honderd doden zijn gevallen bij gevechten tussen Kirgiezen en Oezbeken.

Het geweld in Osj zou iets zijn geluwd, maar is in het naburige Dzjalal-Abad in alle hevigheid losgebarsten. Gewapende groepen jongeren staken winkels, restaurants en overheidsgebouwen in brand. In beide steden is de noodtoestand afgekondigd en een avondklok ingesteld. De politie schiet met scherp op plunderaars. Het aantal gewonden is opgelopen tot meer dan 1200. Volgens sommige waarnemers zijn honderden mensen omgekomen, deels bij etnische zuiveringen in Oezbeekse wijken. Onafhankelijke bevestiging van deze berichten is er nog niet.

Tienduizenden Oezbeken zijn inmiddels gevlucht naar buurland Oezbekistan, waar opvangkampen zijn ingericht. In Osj en Djalal-Abad dreigt een humanitaire catastrofe. Levensmiddelen zijn als gevolg van de massale plunderingen bijna niet meer te krijgen. Ook gas en elektriciteit zijn afgesloten. Grote delen van de bevolking zitten al dagenlang opgesloten in hun huizen en durven niet de straat op. Vanuit Bisjkek is voedselhulp op gang gekomen.

De Kirgizische interimpresident Roza Otoenbajeva heeft Moskou gevraagd om vredestroepen, omdat Kirgizië volgens haar zelf niet in staat is de situatie onder controle te krijgen. President Medvedev reageerde aanvankelijk terughoudend. De onlusten zijn volgens hem bovenal een ‘interne aangelegenheid’ van de Centraal-Aziatische republiek.

De spanning tussen de Kirgizische en Oezbeekse gemeenschappen is in het zuiden van Kirgizië opgelopen sinds de omwenteling van 7 april, toen president Koermanbek Bakijev werd afgezet. Bakijev had zijn machtsbasis in het zuiden van het land, waar veel Oezbeken wonen. Hijzelf is gevlucht naar Wit-Rusland, maar twee van zijn broers bevinden zich mogelijk nog steeds in Kirgizië.

Experts zijn ervan overtuigd dat de Bakijev-clan uit is op revanche en de etnische kaart speelt om de nieuwe machthebbers in Bisjkek te dwarsbomen. Kirgizië maakt zich op voor een referendum over een nieuwe grondwet op 27 juni, dat de tijdelijke regering legitimiteit moet verschaffen. Of dat doorgaat is nu onzeker.

De macht van de Bakijevs is nog altijd aanzienlijk in zuidelijk Kirgizië. Zij zouden nauwe banden hebben met criminele groepen, die mogelijk een prominente rol hebben gespeeld bij het geweld, als ook bij eerdere rellen. Waar dat toe kan leiden weet men hier maar al te goed. In 1990 vielen in Osj honderden doden bij gevechten tussen Oezbeken en Kirgiezen. Oezbeken maken in Kirgizië ongeveer twintig procent van de bevolking uit. Zij voelen zich vaak tweederangsburgers.

De jongste escalatie volgde op schermutselingen tussen Kirgizische en Oezbeekse jongeren buiten een restaurant in Osj. In de uren die volgden terroriseerden met ijzeren staven en automatische wapens bewapende bendes de stad. Een gestage geruchtenstroom wakkerde de angst en woede in beide gemeenschappen snel aan. Oezbeken zouden zich opmaken Kirgizische wijken aan te vallen en andersom. De indruk bestaat dat deze geruchten opzettelijk zijn verspreid. Ooggetuigen zeggen een familielid van Bakijev gezien te hebben die leiding gaf aan de anti-Oezbeekse pogroms. De oud-president zelf ontkent iets met het geweld te maken te hebben.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden