Etniciteit niet relevant voor aanpak jeugdcriminaliteit

"Jongeren met vrienden die door de politie wel eens zijn opgepakt, lopen veel meer risico zelf crimineel te worden dan jongeren met alleen maar 'brave' vrienden." Beeld anp

Een aanpak van jeugdcriminaliteit puur gericht op een bepaalde etnische groep, bijvoorbeeld op Marokkanen of Antillianen, heeft geen enkele zin. Etniciteit speelt namelijk een veel kleinere rol dan wordt gedacht in de ontwikkeling richting criminaliteit. De vriendengroep en de buurt zijn veel belangrijker, blijkt uit het onderzoek 'De ontwikkeling van de criminaliteit van Rotterdamse autochtone en allochtone jongeren van 12 tot 18 jaar' van Bureau Driessen in opdracht van het Programma Politie & Wetenschap.

De onderzoekers volgden 680 Rotterdamse jongeren van hun twaalfde tot hun achttiende jaar. In totaal heeft dit onderzoek bijna tien jaar geduurd en het wordt vandaag gepubliceerd.

Het 'benoemen' van de etnische verschillen in de criminaliteitscijfers is volgens hoofdonderzoeker Frans Driessen tegenwoordig 'bon ton'. Maar zijn die verschillen die steevast in onderzoeken worden aangetroffen - met Marokkanen en Antillianen altijd bovenaan - ook relevant voor de aanpak van de jeugdcriminaliteit door de politie in stadswijken? "Nee", luidt de conclusie.

Kleine, variabele verschillen
Van huis uit zijn autochtone jongeren soms iets minder crimineel dan hun Marokkaanse of Antilliaanse leeftijdsgenoten, blijkt uit politiegegevens van twaalf- en veertienjarigen. Bij achttienjarigen zijn ze soms even crimineel en tussen de veertien en achttien jaar soms zelfs crimineler, zo blijkt uit het onderzoek. "Omdat deze verschillen klein en variabel zijn, voegt kennis over de herkomst van de jongeren nauwelijks iets toe aan een voorspelling van hun criminele gedrag", zegt Driessen.

Er zijn volgens het onderzoek wel aanzienlijke verschillen tussen de etnische groepen wat betreft hun normen en waarden. "Jongeren van niet-westerse afkomst zijn meer georiënteerd op religie, maken meer onderscheid tussen mannen en vrouwen en zijn minder individualistisch ingesteld", zegt de onderzoeker. "Maar juist deze normen en waarden doen voor crimineel gedrag helemaal niet ter zake. Uit de gegevens blijkt nergens een direct verband tussen criminaliteit en gedrag jegens vrouwen bijvoorbeeld. De normen die wel ter zake doen voor crimineel gedrag worden door alle etnische groepen in precies dezelfde mate onderschreven. Dat zijn leefregels als 'Gij zult niet stelen' en 'Gij zult anderen niet benadelen'", legt de onderzoeker uit.

'Brave vrienden'
Niet wat een jongere denkt, is belangrijk voor de ontwikkeling van crimineel gedrag, maar met wie hij of zij optrekt, is uit het onderzoek op te maken. Van groot belang voor de ontwikkeling van crimineel gedrag blijken de vrienden van de jongeren. "Jongeren met vrienden die door de politie wel eens zijn opgepakt, lopen veel meer risico zelf crimineel te worden dan jongeren met alleen maar 'brave' vrienden", zegt Driessen. "Vooral de vriendengroepjes in de woonbuurt zijn een broedplaats voor crimineel gedrag. Deze buurtgroepen hebben meer invloed dan de vrienden op school en zelfs meer dan criminele familieleden, zoals broers, zussen, neven en nichten."

Om de negatieve ontwikkeling van jongeren richting criminaliteit tegen te gaan, kan wat betreft Driessen niet vroeg genoeg begonnen worden met het in de gaten houden van zich vormende jeugdbendes. In brede zin: met toezicht op straat, op school, maar vooral in de buurt. Drie zaken zijn wat Driessen betreft altijd van belang: "Bezigheden, structuur en toezicht".

Naast de vrienden blijkt uit het onderzoek onder de bijna zevenhonderd Rotterdamse jongeren dat ook de psychologische gesteldheid van de jongeren relevant is. "Jongeren die hyperactief zijn of agressief van aard, plegen meer delicten dan andere jongeren en dit effect doet zich vooral op de lange termijn gelden. Jongeren die met twaalf jaar hyperactief waren, blijken met achttien jaar nog steeds crimineler dan niet hyperactieve jongeren. Maar ook dit geldt voor alle groepen en niet alleen onder specifieke allochtone groepen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden