'Ethiopie zet eerste stap naar democratie'

DEN HAAG - Naar westerse maatstaven waren de lokale verkiezingen vorige maand in Ethiopie niet democratisch. Maar westerse maatstaven zijn niet van toepassing op een land dat jaren van burgeroorlog achter de rug heeft en op het randje van een nieuwe burgeroorlog balanceert. Dat was de boodschap van de twaalf Nederlandse waarnemers bij de verkiezingen, die gisteren verslag deden van hun ervaringen.

Sommigen van die Nederlanders hadden tot hun spijt slechts kunnen waarnemen dat de voor 21 juni geplande verkiezingen in hun regio helemaal niet plaatsvonden: in grote gebieden van Ethiopie zijn de etnische spanningen zo hoog opgelopen, dat de regering van interimpresident Meles Zenawi er de verkiezingen afblies. In het uiterste oosten, het Ogadengebied, maakt een ernstige hongersnood de verkiezingen onmogelijk.

Spanningen

Waarneemster Anke van de Kwaak, die samen met een gezelschap van Amerikanen naar het oosten van Ethiopie afreisde, moest onverrichterzake terugkeren naar de hoofdstad Addis Abeba. In de regio waar zij de verkiezingen zou volgen, bestaan grote tegenstellingen tussen Oromo's (Ethiopies talrijkste bevolkingsgroep) en etnische Somaliers. "De spanningen tussen Oromo's en Somaliers laaiden voor de verkiezingen al op, omdat bij de registratie gebruik werd gemaakt van verouderde gegevens" , vertelt ze.

De problemen in Oost-Ethiopie werden nog groter omdat de belangrijkste partij die zich opwerpt als de belangenbehartiger van de Oromo's, het OLF (Oromo Bevrijdingsfront), besloot niet mee te doen aan de verkiezingen.

Dat besluit kwam niet helemaal als een verrassing. Ethiopie wordt sinds een jaar geregeerd door een raad, bestaande uit alle bevrijdingsbewegingen die vorig jaar mei gezamenlijk de dictator Mengistu versloegen.

De militair belangrijkste partij was die van interim-president Zenawi, het EPRDF. Sinds Mengistu verjaagd is, beschuldigen het OLF en het EPRDF elkaar ervan, dat zij hun strijders laten doorvechten, om hun politieke invloed te vergroten. Vlak voor en na de verkiezingen vonden her en der schermutselingen plaats tussen OLF en EPRDF, reden voor de interimregering om de verkiezingen te annuleren.

Niet bekend

Toneelstukjes

Waarnemer Hans Alles trok voor en tijdens de verkiezingen langs vele dorpen in het noordelijke Tigray, hartland van het EPRDF. "Met toneelstukjes werden de mensen voorbereid op wat hun straks in het stemlokaal te wachten stond. Ook de verschillende kandidaten presenteerden zich daar."

De sfeer bij de verkiezingen verschilde van dorp tot dorp, maar dikwijls was het een gezellige bedoening, aldus Alles. Oppositiepartijen deden in Tigray ook niet mee, wel onafhankelijke kandidaten. "In sommige plaatsen waren muziekbandjes om de kiezers te lokken. Bij het tellen waren alle kandidaten aanwezig, plus belangstellenden. Elk biljet werd aan de aanwezigen getoond, iedereen turfde mee. Dat duurde dus wel een half minuutje per uitgebrachte stem."

Hoe verder weg de dorpen van de hoofdweg lagen, hoe groter de problemen waarmee de verkiezingscomites te kampen hadden. Daar arriveerden stembiljetten per ezel op het laatste nippertje. Op die biljetten stonden symbolen (bijvoorbeeld een sikkel, een vis); kandidaten kozen zo'n symbool, maar moesten de kiezers nog duidelijk zien te maken welk symbool voor wie stond. Hans Alles: "Sommige kandidaten plakten in het lokaal hun foto naast hun symbool. Daarvoor moesten ze wel eerst een fotograaf 80 kilometer verderop opscharrelen. Die maakte dan een foto van bijvoorbeeld twee kandidaten, en knipte de foto doormidden - foto's zijn duur."

De waarnemers waren aangezocht en uitgezonden door de ontwikkelingsorganisatie SNV. De benodigde 250 000 gulden, betaald door het ministerie van ontwikkelingssamenwerking, vinden zij zelf goed besteed: "Een bijdrage aan het democratiseringsproces in Ethiopie is een voorwaarde voor de oplossing van alle andere problemen, hoe urgent deze ook mogen zijn" , meldden zij in hun rapport. "Het ontwikkelingsprobleem in Ethiopie is immers altijd (en terecht) in verband gebracht met de burgeroorlog en de instabiele politieke situatie."

De waarnemers houden het erop dat het land zonder democratische traditie de eerste stap naar democratie heeft gezet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden