Ethiopië gelooft in zijn superster-premier

Supporters van Abiy Ahmed in Addis Abeba tijdens een bijeenkomst in juni. Kort hierna ontplofte een bom, waardoor iemand omkwam.Beeld AFP

De nieuwe premier van Ethiopië, Abiy Ahmed, voert in rap tempo hervormingen door. Die leveren naast lof en bewondering nu ook geld op. De Wereldbank beloofde al bijna 1 miljard euro aan directe steun.

Ruim honderd dagen zit hij er nog maar, maar de nieuwe premier Abiy Ahmed heeft al gezorgd voor een ware aardverschuiving in Ethiopië. Superstar, noemen jonge landgenoten hem. Want de veranderingen die hij in sneltreinvaart aanbrengt breiden zich als een olievlek uit over de hele Hoorn van Afrika.

De goedlachse premier weet in binnen,- en buitenland de juiste toon aan te slaan. Met zijn 42 jaar is hij de jongste regeringsleider in Afrika en hij brengt een frisse wind. Abiy spreekt de woorden van verzoening en hoop, waaraan Ethiopiërs grote behoefte hebben. Vier jaar lang waren er bloedige protesten van vooral jongeren, die demonstreerden tegen het repressieve bewind van de regeringspartij EPRDF, tegen politieke ongelijkheid, landonteigening en mensenrechtenschendingen.

Premier Abiy belooft verandering te brengen en de weg te effenen naar eerlijke en vrije democratische verkiezingen. Al meteen bij de start slechtte hij de barrières voor zijn politieke tegenstanders. Voorheen waren oppositiepartijen weliswaar toegestaan, maar verdwenen leiders achter de tralies of moesten ze vluchten naar het buitenland. Hij heeft ze opgeroepen terug te keren en weer aan het politieke proces deel te nemen.

Tijdens zijn eerste persconferentie sinds zijn aantreden, benadrukte Abiy vorige week dat zijn ingrijpende hervormingen de voor 2020 geplande verkiezingen niet in de weg staan. De Ethiopische journalisten bracht hij ook het nieuws van bijna 1 miljard euro aan begrotingssteun van de Wereldbank. Die instelling had, net als andere donoren, de financiële hulp stopgezet na de gewelddadige verkiezingen in 2005.

Verzoening

Zijn scala aan democratische hervormingen heeft inmiddels ook gezorgd voor een vrije pers. De voorheen zo gevreesde veiligheidsdiensten drukte hij op het hart de mensenrechten te respecteren. En onlangs was een daverend applaus zijn deel, toen het hem lukte de sinds 1991 gespleten, invloedrijke orthodoxe kerk van Ethiopië te herenigen. Hij wist de twee rivaliserende patriarchen te overtuigen om samen te werken.

Zelf weet hij van huis uit wat verzoening is. De vader van Abiy is moslim, terwijl zijn moeder lid is van de orthodoxe kerk, net als zo'n 40 procent van de bevolking. Hij bezit grote kennis van beide religies, maar gaat met zijn vrouw en drie dochters naar de protestantse kerk.

Abiy kan momenteel niet stuk bij de bevolking. Kritische bloggers verontschuldigen zich vaak voor hun enthousiasme. "Ik kan er niets aan doen, maar ik moet Abiy bewonderen", schreef er een. T-shirts met zijn portret vinden gretig aftrek en baby's worden naar hem vernoemd.

Ook Ethiopische zakenmensen zijn hoopvol over hem, nadat hij de centraal geleide economie opende voor investeerders uit binnen,- en buitenland. De Verenigde Arabische Emiraten hapten als eerste toe en beloofden drie miljard euro aan investeringen. Ethiopië kent weliswaar forse groeicijfers, maar zo'n 30 procent van de bevolking leeft onder de armoedegrens.

Etnische conflicten

Het land worstelt ook met etnische conflicten, tussen enkele van de ruim tachtig verschillende bevolkingsgroepen. De laatste maanden is vooral het geweld in de Somali-regio hevig, daar vielen tientallen doden. Voor Abiy aan de macht kwam, onderdrukte het veiligheidsapparaat die conflicten met geweld.

De premier predikt vrede, maar het is de vraag of hij daarmee de onafhankelijkheidswensen van al deze etnische groepen kan dimmen. Maar ook in dat opzicht heeft hij zijn afkomst mee: zijn vader is een Oromo, de grootste bevolkingsgroep van het land, zijn moeder een Amhara, de tweede groep.

Tussen al deze hervormingen door maakt Abiy, een fitnessfanaat, altijd ruimte in zijn drukke werkschema om een bezoek te brengen aan de sportschool. Ook is hij te porren voor een etentje met de humanoïde robot Sophia, wier software deels in Ethiopië werd ontwikkeld. Zijn scheutigheid met omhelzingen heeft hem het imago van een warm mens bezorgd.

Vooral zijn omarming van de Eritrese president Isaias Afewerki veroorzaakte euforie. Achttien jaar na het einde van het bloedige grensconflict tussen beide landen deed Abiy de eerste stap naar normalisering van de betrekkingen. De premier had zelf als militair gevochten in de twee jaar durende grensoorlog die niet alleen voor Ethiopië en Eritrea grote negatieve gevolgen had, maar ook voor andere landen in de regio.

In het kielzog van de historische ontmoeting tussen Abiy en Isaias besloten ook Eritrea en Somalië de strijdbijl te begraven. Ethiopië en Eritrea vochten na de grensoorlog hun rivaliteit uit op Somalische bodem. Ethiopië steunde de regering van het land en Eritrea stond de radicale islamitische beweging Al Shabaab bij. Het kleine maar strategische Djibouti wil niet achterblijven en heeft de VN gevraagd om bemiddeling in de ruzie met Eritrea over het verloop van de gezamenlijke grens.

Buitenspel

Abiy's charmeoffensief is nog altijd in volle gang, maar de spanning stijgt. De vraag is of hij al zijn beloften kan waarmaken en kan voldoen aan de verwachtingen. Hij heeft tenslotte ook vijanden in eigen land, die niets liever willen dan hem te ondermijnen. De oude elite binnen regeringspartij EPRDF, die hij grotendeels buitenspel heeft gezet, zal zich niet zonder slag of stoot macht en rijkdom laten afpakken.

Een andere prangende vraag is waarom Abiy een hervormer werd, nadat hij jaren deel uitmaakte van het onderdrukkende bewind van de EPRDF. Wat was de reden daarvoor en wat is zijn doel? Het zijn vragen die antwoorden zullen vergen, wanneer de roes van het optimisme voorbij is en de werkelijkheid van alledag begint.

Lees ook:

Met de nieuwe premier keert de rust terug in Ethiopië

De verkiezing van Abiy Ahmed tot nieuwe leider brengt kalmte in Ethiopië, na maanden van grote onrust.

Nederlanders doen maar wat graag zaken in Ethiopië

In Ethiopië zijn meer dan 130 Nederlandse bedrijven actief. De economische banden tussen de landen gaan ver terug en zijn innig.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden