Eternit: vooruitstrevende asbestwet kost banen

GOOR - De vooruitstrevende regels die Nederland bij de verwerking van asbest hanteert, zetten bij Eternit 100 van de 300 arbeidsplaatsten op de tocht. En dat terwijl de fabrikant van asbestcementplaten juist overschakelt op milieuvriendelijker produkten. De vakbonden vinden dat asbest dan toch nog maar even gemaakt moet kunnen worden, tenminste: voor Belgie.

Wat de regelgeving voor de verwerking en het gebruik van asbestcement-produkten betreft, loopt Nederland in Europa een eind voor de muziek uit. Deze voortrekkersrol dreigt bij Eternit in Goor zijn tol te eisen. Doordat de Europese wetgeving niet eenduidig is, dreigen volgens algemeen-directeur Arnold Jansen van Eternit dit jaar 100 van de 300 Eternit-werknemers hun baan te verliezen. Vanaf juli mag Eternit geen asbesthoudende golfplaten meer maken, waardoor het bedrijf 40 procent van zijn afzet dreigt te verliezen.

"Veertig procent van onze produktie gaat naar Belgie. Net als in de meeste andere Europese landen mogen daar nog steeds asbestcementhoudende golfplaten worden gebruikt. De astbestvrije platen die wij maken zijn 23 procent duurder. Daarom wil men die in Belgie niet hebben en ook veel Duitse klanten zullen om prijstechnische redenen voor platen met asbest blijven kiezen. Als de overheid ons niet met een overbruggingsregeling te hulp schiet of anderszins wil meewerken aan een creatieve oplossing, zal er vrees ik niets anders opzitten dan mensen te ontslaan" , stelt Jansen.

Brandbrief

Minister De Vries van sociale zaken heeft een voorstel voor een overbruggingsregeling inmiddels afgewezen. De brandbrief, waarin zes Twentse gemeenten, het arbeidsbureau Hengelo en de Industriebond FNV in Overijssel de bewindsman vroegen tegemoet te komen aan Eternits verzoek om zes tot acht miljoen gulden overheidssteun per jaar, heeft niet mogen baten. De laatste hoop van Jansen is nu gericht op de Kamercommissies voor sociale zaken en economische zaken. "We hebben de betrokken Kamerleden uitvoerig geinformeerd. Ze weten waarom het gaat. Ik ben alleen een beetje bang, dat Eternit in Den Haag nog steeds wordt geassocieerd met arbeidsomstandigheden uit lang vervlogen tijden" , aldus Jansen.

Het imago dat Eternit met zich mee tornt is inderdaad niet best. In het verleden werd er in de fabriek in Goor niet altijd op een veilige manier omgesprongen met het kankerverwekkende asbest. De Socialistiese partij drong enkele jaren geleden zelfs de fabriek binnen om dat aan te kunnen tonen. Ook de processen die, met succes, zijn gevoerd door zogeheten 'asbestweduwen', liggen nog vers in het geheugen.

Maar er is de laatste jaren veel veranderd bij Eternit, benadrukt Jansen. "Ik bestrijd overigens dat wij ons in het verleden niet aan de regels zouden hebben gehouden. Bij Eternit zijn nooit normwaarden overschreden. Wat niet wegneemt dat de arbeidsomstandigheden hier, net als in andere bedrijven, in de loop der jaren zijn verbeterd. Wij zijn in 1989 begonnen met een investeringsprogramma van een kleine dertig miljoen gulden om te kunnen overschakelen op asbestvrije produktie. We zijn nu zo ver. In Nederland mogen sinds begin vorig jaar geen asbesthoudende golfplaten meer worden gebruikt, dat is vastgelegd in de CAO voor de bouwnijverheid, maar in het buitenland doet men daar lang niet zo moeilijk over. Tot juli mogen we nog asbesthoudende platen maken, daarna is het afgelopen. Asbest is hier een politiek item geworden."

Verlies

De veranderde regelgeving heeft de winstgevendheid van het bedrijf aangetast. In 1991 was er volgens Jansen sprake van een verlies van "ettelijke miljoenen" . Door te reorganiseren - onder meer het hoofdkantoor in Amersfoort werd gesloten - bleef het verlies vorig jaar beperkt tot enkele tonnen. Jansen: "Met de produktie van de asbestvrije platen leveren we een flink stuk marge in. De verkoopprijs van die platen ligt 23 procent hoger dan die van asbesthoudende platen, maar de produktieprijs is met 50 procent gestegen. Als we dat helemaal zouden doorberekenen, zouden we in de meeste Europese landen helemaal geen asbestvrije platen meer verkopen."

In de Scandinavische landen gelden voor asbesthoudende produkten inmiddels dezelfde regels als in Nederland, maar wanneer de wetgeving in de rest van Europa wordt aangepast, is nog onduidelijk. "Dat kan nog wel een paar jaar gaan duren" , vreest Jansen. Indien de overheid niet met geld wil bijspringen, zouden er volgens Jansen andere maatregelen genomen kunnen worden om Eternit tegemoet te komen. Het geven van subsidie voor het vervangen van asbestcement golfplaten en gevelelementen door asbestvrije bijvoorbeeld.

Jansen: "Daarin gespecialiseerde bedrijven vragen woekerprijzen van 150 gulden per uur, onverschillig of het om asbestcement of om asbestisolatie gaat. Terwijl die produkten wezenlijk verschillen. Wij hebben een methode ontwikkeld waarmee op een veilige manier voor 50 a 60 gulden per uur asbestcement-produkten uit woningen kunnen worden verwijderd. Onze manier van saneren is door de arbeidsingspectie geaccepteerd. Dan komt aan zo'n operatie al een heel ander prijskaartje te hangen dan de drie miljard gulden die volgens de Nationale woningraad momenteel nodig is om alle in woningen aanwezige asbesthoudende produkten te vervangen."

Het CNV ondersteunde het verzoek om een overbruggingsregeling, dat Eternit aan minister De Vries richtte, in tegenstelling tot de FNV niet met een adhesiebetuiging. De bond staat volgens districstbestuurder Duel van de Industrie- en voedingsbond CNV echter wel degelijk achter de actie. "Eternit dreigt buiten haar schuld in de problemen te komen. Ik zou er geen moeite mee hebben als het bedrijf toestemming zou krijgen om asbestcementhoudende golfplaten voor de export te blijven produceren tot het gebruik daarvan ook in andere EG-landen verboden is. Ik heb de indruk dat er bij Eternit op een verantwoorde manier wordt omgegaan met asbestcement, dus van mij mag er een overbruggingsperiode worden ingelast."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden