Eten of rijden, dat is de vraag

Obama bezoekt door droogte getroffen Iowa Discussie over ethanol laait weer op

Het is een weerzien met twee gezichten. De Amerikaanse president Obama is gisteren begonnen aan een liefst drie dagen durende reis per campagnebus door Iowa. In die staat in het midden-westen van de Verenigde Staten begon ruim vier jaar geleden zijn victorie in de Democratische voorverkiezingen. Nu gaat Iowa gebukt onder de ergste droogte in ruim een halve eeuw, waardoor vooral maïs- en veeboeren zijn getroffen.

Na aankomst in Iowa maakte de president bekend dat zijn regering voor 150 miljoen dollar (ruim 120 miljoen euro) aan vlees- en visproducten zal opkopen en invriezen om de voedselproducenten te hulp te schieten. Vorige week was al 30 miljoen dollar (24 miljoen euro) vrijgemaakt voor noodhulp, onder meer voor herstel van uitgedroogd land.

Sinds 31 mei is de wereldprijs van maïs - basisingrediënt van voedselproducten voor zowel mens als dier - met 40 procent gestegen, mede door de droogte op de Amerikaanse velden. Door de zomerhitte in Rusland en juist overvloedige regenval in Brazilië staan ook andere oogsten onder druk. Doemdenkers trekken de vergelijking met 2008, toen de voedselprijzen ook explodeerden en in tal van landen voedselrellen uitbraken.

Tegelijk verdwijnt zo'n 40 procent van de Amerikaanse maïsopbrengst naar ethanolfabrieken, die er biobrandstof van maken. En net als in 2008 vragen veel mensen zich af of dit wel ethisch is, als tegelijk inwoners van arme landen hun voedsel niet meer kunnen betalen.

Probleem is dat het aandeel Amerikaans maïs dat voor ethanol is bestemd, wettelijk is vastgelegd. Sinds 2007 bepaalt de zogeheten Renewable Fuels Standard hoeveel miljard liter ethanol de brandstofsector aan zijn traditionele, op fossiele bronnen gebaseerde brandstoffen moet toevoegen. Dit jaar is dat ongeveer 50 miljard liter, oplopend naar 51,5 miljard volgend jaar en uiteindelijk 136 miljard liter in 2022.

Steeds luider klinkt de afgelopen dagen de roep om deze inflexibele streefcijfers los te laten, zodat er meer maïs en andere granen voor de voedselproductie worden bestemd en de druk op de prijzen afneemt. Onder meer de staten Maryland en Delaware - waar de belangrijke pluimveesector lijdt onder duur kippevoer - hebben bij Washington een dergelijke oproep neergelegd, evenals José Graziano da Silva, het hoofd van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de VN (FAO).

Maar de Amerikaanse ethanollobby is machtig. Het draagvlak voor de biobrandstof, die Amerika minder afhankelijk moet maken van olie uit het fragiele Midden-Oosten, is groot, bij Republikeinen én Democraten. De regering-Obama 'bekijkt' de mogelijkheid om de ethanol-afspraken los te laten - verder dan dat wil het Witte Huis voorlopig niet gaan.

Het Internationaal Energie Agentschap (IEA) in Parijs ziet een andere oplossing. Volgens het IEA kan het ethanolstreefcijfer gehandhaafd blijven terwijl er tegelijk meer maïs voor voedsel wordt bestemd. Dat kan omdat er een ruime ethanolvoorraad is in de Verenigde Staten (3 miljard liter volgens het IEA). Bovendien kan een boekhoudkundig trucje uitkomst bieden: de energiesector heeft door de jaren heen 2,5 miljard ethanolkredieten bij elkaar gespaard: dat zijn een soort bonuspunten die een raffinaderij krijgt als het in een jaar meer ethanol heeft geproduceerd dan wettelijk vereist. Door die nu in te zetten, wordt de jaarnorm gehaald terwijl tegelijk minder maïs nodig is.

Geen herhaling 2008
Drie lidstaten van de G20 - de VS, Frankrijk en huidig G20-voorzitter Mexico - houden eind deze maand telefonisch overleg over de stijgende voedselprijzen. Ze zullen bezien of ze de hele G20 bijeen willen roepen voor internationaal spoedoverleg. De G20 bestaat uit de belangrijkste twintig economieën van de wereld. De wereldleiders willen een situatie voorkomen als in 2008, toen de onrust over stijgende voedselprijzen werd versterkt door exportbeperkingen en hamstergedrag van individuele landen. Door één lijn te trekken wil de G20 herhaling voorkomen. Bovendien zijn er nu nog ruim voldoende wereldvoorraden aan rijst en tarwe, in tegenstelling tot in 2008.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden