interview

Eta zegt sorry, maar wat is het waard?

In 2011 kondigden deze drie Eta-leden een permant bestand aan na veertig jaar strijd. Vandaag maakte de Baskische terreurbeweging excuses voor de slachtoffers die vielen.Beeld AFP

De Baskische terreurbeweging Eta heeft excuses aangeboden aan haar slachtoffers en hun nabestaanden voor de halve eeuw dat ze gewelddadig streed voor een onafhankelijke staat in het noorden van Spanje.

De excuses komen voor de verwachte opheffing van de beweging, die een jaar geleden al haar strijd opgaf door wapens en explosieven in te leveren. Daarmee kwam een einde aan de laatste gewapende opstand in West-Europa.

"We zijn ons ervan bewust dat we tijdens de lange periode van gewapende strijd veel pijn hebben veroorzaakt en veel schade waarvoor geen oplossing is. We tonen respect aan de doden, aan de gewonden en de slachtoffers van acties van Eta. Het spijt ons echt zeer'', verklaarde de groep in de Baskische krant Gara.

De Eta werd in 1959 opgericht uit woede en frustratie onder Basken, die een eigen taal en cultuur hebben, over de onderdrukking onder generaal Francisco Franco. De beweging pleegde politieke moorden en bomaanslagen.

Wat zijn de excuses waard, soms tientallen jaren na dato? Een slachtoffer van een aanslag en een nabestaande vertellen.

Tekst loopt door onder afbeelding.

José Vargas, overlevende van de Hipercor-aanslag.Beeld -

José Vargas: Het is beledigend voor de slachtoffers

Het 2-jarige zoontje van José Vargas zat in het winkelwagentje toen na een enorme explosie het dak en de stellingkasten naar beneden kwamen. Op 19 juni 1987 was hij zoals zo vaak op vrijdagmiddag met vrouw en kind uit winkelen bij de Hipercor in Barcelona toen in de parkeergarage onder de supermarkt een autobom van 200 kilo afging.

Met 21 doden en 45 gewonden was het een van de dodelijkste aanslagen van Eta ooit. Vargas (66) en zijn familie kunnen het nog navertellen. "Wij raakten gelukkig niet zwaargewond, maar mijn posttraumatische stressstoornis heeft nog jaren geduurd", vertelt Vargas vanuit Barcelona waar hij met een stichting slachtoffers van de aanslag bijstaat.

De excuses van Eta gericht aan 'burgers en burgers zonder verantwoordelijkheid in het conflict', vallen bij Vargas niet in goede aarde.

"Het is beledigend voor de slachtoffers. Het komt niet uit hart", zegt hij boos. Ook over de aangekondigde opheffing van de terreurbeweging is Vargas sceptisch. Liever had hij gezien dat Eta zich zou overgeven aan de Spaanse strijdkrachten, dan dat de beweging -waar het nu op lijkt- een soort opheffingsceremonie organiseert in Frans Baskenland. "Wij weten ook niet onder welke voorwaarde Eta zich opheft", zegt Vargas. "Opheffing is een stap voorwaarts, maar hoe zij dit precies doen moeten we met een loep bekijken". Vargas denkt dat de spijtbetuiging en de opheffing bovenal een signaal aan de eigen achterban is. Vergeving moet volgens hem van de slachtoffers zelf komen. Vargas is ook ruim dertig jaar na dato nog niet zo ver.

Tekst loopt door onder afbeelding.

Ana Velasco's vader werd door de Eta vermoord.Beeld -

Ana Velasco: Dit mag nooit de justitiële afrekening in de weg staan

Nadat Ana Velasco's vader was doodgeschoten in de Baskische hoofdstad Victoria vertrok haar moeder met haar vier dochters spoorslags naar Madrid. Baskenland bracht en brengt nog steeds te pijnlijke herinneringen boven. "De moord op mijn vader is eigenlijk niet te situeren op dat ene moment. Want sindsdien moet ik elke dag weer leven met zijn gemis", zegt Velasco (55) die tot op de dag van vandaag nog steeds in de Spaanse hoofdstad woont en Baskenland liever mijdt. 

Vader José Velasco was hoofd van een politie-eenheid, die net als alle ordediensten in Baskenland door Eta tot vijand was verklaard. Toen hij zijn dochters (12 en 16) op 10 januari 1980 naar school bracht werd hij geëxecuteerd. 

De toen 17-jarige Ana accepteert de excuses die Eta maakt absoluut niet. Ook omdat de terreurbeweging geen spijt betuigt aan niet-burgerslachtoffers, zoals haar vader. Zij denkt dat Eta met de boodschap van berouw vooral poogt het eigen blazoen te zuiveren.

"Het stoort mij dat het initiatief nu bij Eta ligt en niet bij de Spaanse rechtstaat", zegt Velasco. Zij vreest dat Eta nu eigenhandig de bladzijde omslaat, waardoor justitieel onderzoek naar honderden onopgeloste terreurzaken in Baskenland in het slop kunnen raken.

"Omdat Eta zich opheft betekent dat niet dat de consequenties van hun daden of de ideologie weg is", zegt Velasco. "Prima dat ze berouw tonen, maar dit mag nooit de justitiële afrekening in de weg staan".

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden