Ernstige bezorgdheid over de universiteit levert een boeiend boek op

Ad Verbrugge en Jelle van Baardewijk (red.): Waartoe is de univeristeit op aarde? Uitgeverij Boom, Amsterdam 296 blz euro15,-

***

undefined

De schrijvers

Meer dan 25 auteurs hebben bijgedragen aan de bundel 'Waartoe is de universiteit op aarde?' Nagenoeg allemaal zijn ze verbonden aan een universiteit. De een als (emeritus)hoogleraar, de ander als docent en een derde als student. Net zoals ze zich allemaal zorgen maken over de universiteit anno 2014. Twee filosofen hebben de bundel geredigeerd: Jelle van Baardewijk en Ad Verbrugge. Vooral de betrokkenheid van de laatste ligt voor de hand. Als medeoprichter van vereniging Beter Onderwijs Nederland (BON) zet Verbrugge de kwaliteit van het onderwijs al langer op de politieke agenda.

undefined

Hun ambitie

Die formuleren de twee redacteuren in hun inleidende hoofdstuk: 'We hebben verschillende auteurs aangezocht om vanuit hun eigen ervaring en positie te reflecteren op de titel van deze bundel: Waartoe is de universiteit op aarde? - wat is er mis en wat kan er beter?' De behoefte aan reflectie komt niet voort uit vrijblijvende nieuwsgierigheid, maar uit ernstige bezorgdheid. Van Baardewijk en Ad Verbrugge schetsen een universiteit die op allerlei manieren onder druk staat.

undefined

Het resultaat

Een bundel met voor ieder wat wils. Vrijwel alle bijdragen zijn de moeite van het lezen waard, hoewel je er niet echt vrolijk van wordt. Maar op deze pagina van de krant draait het om filosofie. Die is goed vertegenwoordigd, ook al moeten de filosofen het podium delen met historici, economen, universiteitsbestuurders en een enkele politicus. Govert Buijs, bijzonder hoogleraar politieke filosofie en levensbeschouwing aan de Vrije Universiteit, schreef de meest doorwrochte bijdrage. Hij beschrijft de universiteit als dé locatie voor burgers om elkaar kritisch te leren denken. 'Het is - voor zover ik kan overzien - wereldhistorisch uniek dat een samenleving zichzelf toestaat een officiële, institutioneel verankerde vrijplaats te hebben om haar eigen ontwikkeling kritisch te begeleiden.'

Verfrissend aan de bijdrage van Buijs is dat hij niet alleen bedreigingen van buitenaf ziet (doorgeschoten managementcultuur, dalende achting voor het doceren, teruglopende financiering van overheidswege etc.). De universiteit moet ook zelf oppassen. Zo wil ze maatschappelijk relevant bezig zijn. Dat kan echter doorschieten en leiden tot 'maatschappijkritiese wetenschap', zoals we zagen in de jaren zestig, die fungeert als dienstmaagd van een ideologie.

undefined

Leukste bijdrage

Die komt van econoom Ewald Engelen. In 'Welkom in Filistinia' schrijft hij over de gekte die losbarst als er weer Europese onderzoeksgelden verdeeld moeten worden. Dan wordt Sean McCarthy ingevlogen, een adviseur/consultant die academici zegt hoe ze succesvolle voorstellen schrijven. Diens gouden tip: schrijf zo dat commissieleden met zo min mogelijk inspanning hun evaluatieformulieren kunnen invullen.

undefined

Meest verrassende bijdrage

Die heeft econome Esther-Mirjam Sent geschreven. Een bedrijfskundige benadering van de wetenschap en het meten van kwaliteit via de impact die een artikel heeft? Het zou zijn komen overwaaien uit de Verenigde Staten. Niets is minder waar, weerlegt Sent de mythe van de 'Amerikaanse toestanden op de Nederlandse universiteiten'. Heerste er maar iets meer van de Amerikaanse afkeer van regeltjes, richtlijnen en rapporten, waarmee Haagse bureaucraten de complexe werkelijkheid willen vatten.

undefined

Reden om dit boek niet te lezen

Vanwege het beperkte aantal filosofen in de bundel. Wie op een filosofische studie naar de universiteit hoopte, komt bedrogen uit.

undefined

Reden om dit wel te lezen

Vanwege het beperkte aantal filosofen. Stel dat zij wel de hele bundel hadden mogen vullen. Dan hadden we de bijdrage met het meeste gif moeten missen, die van wiskundige Rein Nobel. Hij stelt de teloorgang van het onderwijs aan de kaak en het gebrek aan lef om dit probleem echt aan te pakken. 'Als ik college geef, weet ik nog steeds aardig de schijn op te houden, maar ik voel me soms laffer dan een Siciliaan die getuige is geweest van een maffia-aanslag. Als de politie vraagt of hij iets gezien of gehoord heeft, heeft hij nooit iets gezien en ook niet gehoord.'

undefined

Trouw tipt filosofie

1. Discipline Marli Huijer

2. De geest uit de fles Rienk Vermij

3. Waartoe is de universiteit op aarde Ad Verbrugge en Jelle van Baardewijk

4. Plato in tijden van Photoshop Ger Groot

5. Ongelukkige identiteit Alain Finkelkraut

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden