’Erken dat Indonesië al in 1945 onafhankelijk werd’

Prominente schrijvers, historici en juristen willen dat de Nederlandse regering 17 augustus 1945 erkent als datum van de onafhankelijkheid van Indonesië.

Zondag is het zestig jaar geleden dat Nederland de soevereiniteit over de voormalige kolonie overdroeg aan de Verenigde Staten van Indonesië. Maar de onafhankelijkheid werd al uitgeroepen op 17 augustus 1945 door de leiders Soekarno en Hatta. De Nederlandse regering moet die datum eindelijk officieel erkennen, stellen zo’n twintig vooraanstaande schrijvers, historici en juristen in een verzoek aan de regering.

„Het ontbreken van volledige politieke erkenning door Nederland is een historische nalatigheid die wij onrechtvaardig achten jegens het Indonesische volk”, aldus onder anderen de schrijvers Adriaan van Dis, Nelleke Noordervliet en Rudy Kousbroek, historici Hans Blom, Geert Mak en Ad van Liempt, rechtsgeleerden Theo van Boven en Ulli d’Oliveira, en Azië-kenners Henk en Nico Schulte Nordholt en Gert Oostindie.

Zij beschouwen de proclamatie van Soekarno en Hatta ’als een rechtmatige politieke daad; het Indonesische volk heeft immers zelf bepaald wanneer het onafhankelijk is geworden’. Initiatiefnemer Peter de Reuver zegt dat het verzoek is ingegeven door ’liefde voor Indonesië’. „De dubbele houding van Nederland heeft mij altijd dwarsgezeten. Dat is echt Hollandse zuinigheid.” In 1995 zei de toenmalige minister van buitenlandse zaken, Ben Bot, dat Nederland de datum van 17 augustus 1945 ’politiek en moreel’ aanvaardt. Dat is voor de verzoekers echter iets anders dan ’expliciete politieke erkenning’. Met die erkenning ’kan ook het gevoel weggenomen worden dat het Nederland van nu zich nog steeds identificeert met de opstelling van de Nederlandse regering toen’.

Na het uitroepen van de onafhankelijkheid heeft Nederland nog jaren geprobeerd het gezag over ’Indië’ terug te winnen. Onder druk van Amerika gaf Nederland eind 1949 de kolonie op. Het officieel erkennen van 17 augustus 1945 als datum van de onafhankelijkheid ligt nog altijd gevoelig. De regering zou dan toegeven dat de strijd tussen 1945 en 1949 een verkeerde beslissing is geweest.

Vooral voor gewezen militairen zou dat moeilijk te verkroppen zijn. De prominenten noemen de gevoeligheid ’zeer begrijpelijk’ omdat de veteranen ’zware offers’ hebben gebracht, vooral tijdens de ’politionele acties’. De Nederlandse staat is onlangs nog door nabestaanden van Javaanse dorpsbewoners aansprakelijk gesteld voor oorlogsmisdaden die militairen eind 1947 begingen.

Hoogleraar Nico Schulte Nordholt hoopt dat een publiek debat ontstaat. De meeste ondertekenaars zijn in de jaren veertig geboren en hebben een band met Indonesië. „Het moet bij ons leven nog rechtgetrokken worden, anders verdwijnt het uit het collectieve geheugen.” Voor het officieel erkennen van de onafhankelijkheidsdatum doen zich in 2010 twee mogelijkheden voor: het staatsbezoek van de Indonesische president Yudhoyono en de 65ste herdenking van de onafhankelijkheid op 17 augustus 2010.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden