Ergens is er een gezamenlijke bovenverdieping/Hoe Hassan-met-de-pet kan meediscussiëren

Besturen van zelforganisaties, werkgroepen en stadsbestuur zijn meestal los van elkaar aan het bedenken hoe je nou een geïntegreerde samenleving moet vormen. En hoe je daarin moet samenleven. Zolang niemand in aanraking komt met de politie is de integratie geslaagd. Vooral in overheid- en semi-overheidskringen wordt het begrip multiculturele samenleving veel gebruikt. Maar er zijn - ook voor moslims - heel wat vragen aan verbonden.

ABDULWAHID VAN BOMMEL

De pluriforme samenleving is min of meer een feit. De verharding van het economische en daarmee het maatschappelijk sociale klimaat is echter ook een feit. De randstad wordt bewoond door mensen met een enorme verscheidenheid aan religies, etniciteiten en leefstijlen, maar het zijn allemaal Nederlanders. Of ze zijn dat aan het worden.

Voor pluriformiteit hoeft niemand meer te pleiten, wel voor gelijkwaardigheid. Voortdurend veranderende leefomstandigheden, werkgelegenheid, huisvesting, scholing, onderwijs, vestigings- en toelatingsbeleid, zijn niet voor alle bewoners van een stad even grote bronnen van onzekerheid. Sommige mensen hebben bijna geen greep meer op hun leven. Cultuur en godsdienst krijgen dan een heel andere betekenis.

Wanneer we duidelijke uitspraken horen over de problematiek van de zogenaamd multiculturele samenleving komen die onveranderlijk uit de mond van een beter gesitueerde en opgeleide autochtone- of allochtone deskundige, die ervan uitgaat dat zijn/haar witte middenklassejargon representatief is voor de hele bevolking. Waar, wanneer en hoe zou een gemiddelde Hassan-met-de-pet kunnen deelnemen aan een politieke discussie over zijn situatie in Nederland? Hij/zij is trouwens bezig te overleven en al die modieuze termen als integratie, intercreatie, multi-culti en pluriform zullen hem/haar salami zijn. De vraag: waar zijn de ontmoetingsplekken van gewone autochtone en allochtone burgers, is al vaker gesteld. Voor TV-programmamakers zal het wel een sitcom met een Turkse pizzabezorger op skeelers worden. Ontmoet elkaar op TV!

Je kunt jezelf niet ongestraft wereldstad noemen, zo'n stad heeft een onderkant en een bovenkant. En daar zit het gat in de nek van de overheidsmonoloog. Hoe dan ook: zonder communiceren verhardt de situatie!

Moslims in Nederland kennen een grote verscheidenheid aan belevingsvormen en culturele uitingen die ergens op een bovenverdieping van herkenbare gemeenschappelijke geloofservaring een eenheid vormt. Het religieuze leven van moslims is nogal afwijkend van dat van veel Nederlanders. Toch bestaat er ook voor de aanhangers van verschillende religies een soort gezamenlijke bovenverdieping. Het moment waarop we ondanks het grote verschil in vorm bij de ander met een schok dezelfde inhoud herkennen, zitten we op die verdieping. Daarbij kunnen we gewoon onszelf blijven. Met of zonder geloof. Een samenleving met verschillende religieuze en andere tradities en denkwijzen.

Maar hoe staat het met de tolerantie wanneer het economische raamwerk het begeeft? Als we onze intermenselijke verhouding ontdoen van hun belangen, willen veel wetenschappers dan toch nog worden aangezien voor 'fellowtravelers' van moslims? Kiezen veel politici die nu koketteren met hun kennis van vreemde eenden in de Nederlandse bijt, niet uiteindelijk voor hun politieke 'vrinden'?

Binnen de veronderstelde gelijkwaardigheid identificeren de media en de politici zich niet voldoende met de behoeften van allochtone kijkers, luisteraars en kiezers. Die hadden hun eigen programma's, maar die moesten worden afgebouwd. De journalist en de politicus gaan met de vragen, angsten en vooroordelen van de witte kijker en kiezer aan de haal om nieuwsmatig en politiek te scoren. Hierdoor blijven allerlei functionele aspecten die aan allochtone zijde aan de orde zijn, vaak onderbelicht. Tenslotte laten modieuze gespreksleiders zich graag voorstaan op het afstandelijk 'halfweten' van zaken over moslims en islam.

Verschijnselen en uitingen van moslims in Nederland worden daardoor meestal in de politieke en problematische sfeer behandeld. We krijgen de indruk dat de relatie Nederlandse samenleving-moslims een nauwelijks te voorkomen polarisatie betekent en daardoor wordt eigenlijk een genuanceerde beeldvorming op basis van persoonlijke ontmoeting min of meer voorkomen,

Als moslims doen we er niet alles maar wel veel aan om de betreffende beelden mede vorm te geven. We laten ons graag en masse op pleinen filmen. We worden graag met bussen tegelijk aangereden om te demonstreren. We dreigen graag een ambtenaar met: straks sta ik hier met 5000 man op je stoep! Vermaatschappelijking van moskeeën kan betekenen dat wanneer wereld en religie - kerk en staat - zozeer verweven zijn voor moslims, onze instituten ook bij de huidige maatschappelijke noodsituatie worden betrokken.

De koudwatervrees blijkt over en weer groot te zijn. Landelijke en plaatselijke overheden verbergen zich achter de scheiding kerk-staat als het om contacten met de 'nieuwe kerken' - moskeeën, hindoetempels en andere plaatsen van bijeenkomst gaat. Terwijl er wel een zekere verwevenheid van overheid en autochtone kerkelijke leiders en Nederlandse politiek bestaat. Moskeeën kunnen meer open dagen, meer huisbezoek en nevenactiviteiten organiseren.

Dat geldt trouwens ook voor eigen leden, vooral de vrouwen, die de deur soms niet uit kunnen of mogen, maar ook huiswerkbegeleiding, preventieve activiteiten voor onze eigen jongeren die verslaafd zijn en/of crimineel gedrag vertonen. Daarmee kunnen bezwaren om plaatsruimte en subsidies te geven voor activiteiten die voor de hele samenleving relevant zijn, eventueel worden opgeheven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden