Erg veel 100-jarigen op Zimbabwaanse kieslijsten

Inzet van spookkiezers is maar een van de trucs van het Mugabekamp

BULAWAYO/HARARE - Er zijn meer binnenlandse en internationale verkiezingswaarnemers dan ooit in Zimbabwe. Maar dat garandeert niet dat de verkiezingen in het land vandaag werkelijk eerlijk zullen verlopen.

"Als er fraude is, dan voornamelijk tussen de stembusgang en de uitslag", zegt de Zimbabwaanse waarnemer Mayuni Tendai. "Niet op de stembureaus, waar wij toezicht houden."

Als voorbeeld noemt hij het door Facebook-grootheid Baba Jukwa (zie kader) voorspelde verwisselen van trucks met stembiljetten voor vrachtwagens vol biljetten waarop alleen Zanu-PF (de partij van president Robert Mugabe) is aangevinkt. Dat zou moeten gebeuren tijdens het transport van stembureaus naar de centrale verzamelplaats.

Hoofd van de Afrikaanse SADC-waarnemersmissie (SADC: Southern African Development Community), de Zuid-Afrikaan Bernard Membe, sprak eerder deze week zijn zorg uit over het feit dat de kieslijsten, met daarop alle geregistreerde kiezers, nog niet openbaar zijn: "Iedereen moet die lijsten kunnen inzien en kunnen controleren". 'Spookkiezers' kunnen veel fraude opleveren.

De organisatie Research and Advocacy Unit stelde in juni dat er een miljoen overleden en geëmigreerde Zimbabwanen op de lijsten prijken. Evenals 100.000 mensen van boven de 100 jaar oud - ongeloofwaardig in een land met 13 miljoen inwoners en een lage levensverwachting. De angst is dat zij worden aangemerkt als Zanu-PF-stemmers.

Om eventuele fraude niet in het oog te laten springen, deed Zanu-PF er tijdens de campagne alles aan de schijn op te houden razend populair te zijn, zeggen critici. Vooral geruchten dat Zanu-PF bussen vol aanhangers uit alle hoeken van het land naar partijbijeenkomsten in de steden heeft laten inrijden, zijn hardnekkig.

Zanu-PF heeft vooral aanhang op het platteland. Aanwezigen bij een Zanu-PF-bijeenkomst in Bulawayo zou eten zijn beloofd in ruil voor hun aanwezigheid, schrijft organisatie Vote Watch. Anderen zouden zijn verleid met gratis T-shirts, petjes en andere Zanu-PF-kledingstukken - waardevolle cadeaus in het arme Zimbabwe.

"Mensen worden gedwongen naar Zanu-PF-bijeenkomsten te komen", zegt MDC-stemmer Bekithemba Kuyawa uit Bulawayo. MDC is met leider Morgan Tsvangirai de belangrijkste uitdager van de partij van Mugabe. "Zanu-PF zorgde er de afgelopen weken telkens voor dat evenementen van MDC in steden eerst plaatsvonden, zodat zij kon zien hoeveel mensen daar op afkwamen. Om vervolgens bij toespraken van Mugabe in diezelfde steden minstens evenveel mensen in te rijden."

Toch zal het moeilijker dan ooit zijn voor Zanu-PF om de verkiezingsuitslag via fraude te beïnvloeden, denkt Tendai. Uitslagen komen direct op de muren van stembureaus te hangen. Trucs achteraf zullen opvallen. "Maar rechtszaken die daar mogelijk uit voortkomen, maken weinig verschil", relativeert hij. "De rechterlijke macht in Zimbabwe is in handen van Zanu-PF. De partij kan uitspraken eindeloos vertragen. Er zijn zaken met betrekking tot de verkiezingen van 2002 die nu nog lopen."

Als het Mugabe en Zanu-PF niet lukt fraude te plegen, denkt Tendai dat Tsvangirais MDC wint. Maar dat levert weer een geheel nieuw probleem op. "Zanu-PF zal zich nooit bij een verlies neerleggen", voorspelt hij. En het leger en de politie zijn sterk Zanu-PF georiënteerd. Die zullen vechten voor het behoud van hun verkregen macht en rijkdom onder 33 jaar Mugabe. "Dit land heeft verandering nodig, maar als MDC wint, ligt de dreiging van burgeroorlog op de loer."

Populaire klokkeluider
Baba Jukwa (Vader van Jukwa) is een hype onder Zimbabwanen met internet: een soort Wikileaks van een anonieme Zanu-PF-insider die fraude, intimidatie en plannen daartoe meldt. Baba Jukwa heeft op Facebook al zo'n 300.000 likes, drie keer zoveel als Morgan Tsvangirai en president Robert Mugabe. Die laatste zou een beloning van 300.000 dollar hebben uitgeloofd voor degene die zijn identiteit onthult.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden