Ereplaats voor Albrecht Dürer Prenten uit de Renaissance op het behang beeldende kunst

Prentkunst van de Renaissance. Rijksprentenkabinet t/m 30 oktober.

Het maakt deel uit van een tentoonstelling waarmee de verschijning wordt gevierd van een Engels boek over de prentkunst in de Renaissance (ca. 1470-1550). Het Rijksprentenkabinet bezit op dit gebied een van de grootste collecties ter wereld. Het laat daar nu een keuze uit zien van de fraaiste stukken. Die is aangevuld met enkele bruiklenen, waaronder die gravure van Rosselli uit 1475.

De Italiaanse kunstenaar heeft kennelijk een werk van Botticelli als voorbeeld genomen. Zo stelt zijn prent twee van de thema's aan de orde die op de tentoonstelling impliciet een rol spelen: de functie van de prent en de mate waarin zulke grafiek naar huidige normen als originele kunst kan worden beschouwd.

Een ander onderwerp is de techniek. Het begin van de tentoonstelling laat zien dat houtsneden aanvankelijk voornamelijk ambachtelijk vervaardigde devotievoorwerpen waren. Graveurs in metaal gebruikten dezelfde werktuigen als die welke voorkomen op de enige bekende druk van een blad dat de werkplaats van de edelsmid Sint Eloy voorstelt.

Sommigen gingen nieuwe technische mogelijkheden beproeven. Zo maakte de onder het pseudoniem E. S. bekende meester een druk met witte lijnen op zwart papier. E. S. volgde blijkens een steunfoto in de vitrine waarschijnlijk voor een tondo het voorbeeld van Riemenschneider. Een Sint Joris van Cranach, ook geleend van het Brits museum, is een voorbeeld van de van twee of drie blokken gedrukte 'clair obscur'-houtsnede.

Dubbelportret

Enkele boeken hebben een speciale plaats gekregen: de 'Hypnerotomachia Poliphili' van Francesco Collona, een meesterwerk van Venetiaanse boekverluchting uit 1499 en de befaamde 'Weltchronik' van Schedel. Een van de meest gereproduceerde en invloedrijkste prenten van alle tijden, een gesigneerde gravure van Antonio Pollaiuolo uit circa 1470 met een gevecht van naakte mannen, is in een fraaie druk aanwezig. Nuchter en feitelijk oogt het werk van Israhel van Meckenem, die in het laatst van de 15e eeuw - heel ongebruikelijk - een dubbelportret schiep van zichzelf en zijn vrouw. Albrecht Dürer heeft met magnifieke bladen de ereplaats. Met een 'Sterfbed van Maria' moderniseerde hij een compositie van Schongauer en blijkens een notitie had zijn tijdgenoot Hans Plock daar oog voor. Een zeer persoonlijk handschrift kenmerkt de drogenaalden van de Meester van het Amsterdamse kabinet, zo genoemd omdat men hier zo veel werk van hem bezit.

Van Rafael, Michelangelo en Da Vinci is veel werk in prentvorm weergegeven. Die weergave door grafici is op zichzelf vaak weer een creatieve daad. Bepaald industrieel was de produktie van behang in prentvorm. Ook een voorstelling van een triomftocht van Maximiliaan I moet als wandversiering bedoeld zijn geweest. Het hier ten dele getoonde werk is compleet 54 meter breed. Peuterig klein daarentegen zijn enkele prentjes met een erotisch of zo men wil pornografisch karakter.

Losbladig en in boeken verschenen prenten met figuurstudies en voorbeelden van ornamenten ten behoeve van allerlei ambachtslieden. In de ontwikkeling van het nieuwe, plausibele landschap liep de prent op de schilderkunst vooruit. In de expositie is een recente aanwinst opgenomen: een verbazend frisse druk van een ets uit 1546 met een gezicht op Passau door Augustin Hirschvogel. De veelomvattende expositie geeft ook voorbeelden van het Maniërisme van de School van Fontainebleau.

Wie weinig voelt voor godsdienstige thema's en allegorieën, kan hier ontdekken dat de prentkunst van de Renaissance historische en menselijke trekken heeft, die de expositie toch boeiend maken. Het is wel jammer dat het museum volstaat met een verwijzing naar een stellig zeer specialistisch, Engelstalig boek. Een informatief vouwblad zou zeer welkom zijn geweest.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden