Erdogans respons wekt ergernis

Zowel de VS als de EU reageren geïrriteerd op het optreden van president Erdogan na de coup.

VAN ONZE REDACTIE BUITENLAND

De Verenigde Staten hebben geërgerd gereageerd op de suggestie vanuit Turkije dat Washington betrokken was bij de mislukte coup van vrijdagnacht. Ook de eis van de Turkse president Erdogan dat Washington de islamitische geestelijke Fethullah Gülen uitlevert, veroorzaakt wrevel. Gülen, die in Turkije veel aanhangers heeft maar in ballingschap leeft in de VS, zou volgens Erdogan het brein zijn achter de couppoging.

De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken John Kerry hekelde de 'valse en schadelijke' suggestie van Amerikaanse betrokkenheid die zaterdag door de Turkse minister Suleyman Soylu was geuit. "Als je een coup plant, ga je dat nou niet bepaald aankondigen bij je partners in de Navo", merkte hij op. "Dit heeft iedereen verrast." Ook stelde Kerry gisteren dat Turkije nog geen verzoek heeft gedaan om Gülen uit te leveren. Maar mocht dat komen, liet hij weten, dan moet Ankara solide bewijsmateriaal leveren dat de geestelijke betrokken is, wil Washington uitlevering overwegen. Gülen liet kort na de coup weten er niets mee te maken te hebben. Hij uitte het vermoeden dat Erdogan de coup zelf in scène heeft gezet om zijn macht uit te breiden.

De Turkse president Erdogan wees Gülen zaterdag aan als aanstichter. De vroegere bondgenoot van Erdogan telt veel aanhangers binnen het Turkse overheidsapparaat. Tot enkele jaren terug trokken Erdogan en Gülen gezamenlijk op bij pogingen de macht van het leger in te perken en de strikte scheiding te doorbreken tussen islam en staat die door het leger decennia, ook met geweld, was verdedigd. Maar de wegen van de twee scheidden zich nadat aanklagers - die gelieerd zouden zijn aan Gülen - mensen uit Erdogans entourage vervolgden voor corruptie.

De VS waren dit weekeinde ook boos over het afsluiten van de basis Incirlik. Ze gebruiken die voor luchtaanvallen in Syrië op Islamitische Staat. Erdogan refereerde aan de 'strategische samenwerking' met de VS bij zijn eis tot uitlevering van Gülen, wat Washington opvatte als een verkapt dreigement om de basis voor langere tijd te sluiten. Uiteindelijk werd Incirlik gistermiddag weer vrijgegeven, nadat de commandant van de basis was gearresteerd wegens betrokkenheid bij de coup.

Vanuit Europa klonken zorgen over de maatregelen die de Turkse regering dit weekeinde nam. Erdogan kondigde zaterdag aan het leger te zullen 'zuiveren': "Deze opstand is een gift van God aan ons, want het geeft een reden ons leger op te schonen." Minstens zesduizend mensen zijn opgepakt, onder wie 3000 militairen, en ruim 2700 rechters en openbaar aanklagers zijn ontslagen. Erodgan liet ook weten herinvoering van de doodstraf te overwegen. Die werd in 2004 afgeschaft om toetreding tot de EU mogelijk te maken.

De Franse minister van buitenlandse zaken liet weten dat de Turkse president 'geen blanco checque' heeft gekregen: "Er kunnen geen zuiveringen plaatsvinden, het recht moet zijn loop hebben." Vandaag komen de Europese ministers van buitenlandse zaken bijeen om over Turkije te praten. Europees commissaris Gunther Oettinger waarschuwde Ankara dat het zichzelf internationaal isoleert als het centrale waarden van de EU en de Navo negeert door de democratie in eigen land in te perken.

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden