Erdogans AKP lijdt gevoelige verliezen in Turkse steden; nu moet de president door het stof

Beeld EPA

Is de positie van de Turkse president Erdogan in gevaar, na het verlies van zijn AKP-partij in de verkiezingen van zondag? Dat niet, maar hij moet nu wel orde op zaken stellen in de economie. 

De Turkse kiezer heeft president Erdogan een gevoelige tik gegeven. Na de lokale verkiezingen die voor zijn AKP-partij slecht verlopen zijn, heeft hij een deel van de schuld op zich genomen. De AKP verloor de hoofdstad Ankara en de uitslag in Istanboel, de grootste stad van het land, wordt nog betwist.

“Als er tekortkomingen zijn, dan is het onze plicht om die recht te zetten”, zei de president in een reactie. Erdogan heeft intensief campagnegevoerd voor de verkiezingen, ook al ging het daarbij niet om zijn eigen positie maar vooral om de burgemeesterspositie in de grote steden. Tijdens de campagne zei hij dat ‘het overleven’ van het land en de AKP op het spel stond.

Maandag toonde de president zich deemoediger. “We moeten accepteren dat we niet in alle steden gewonnen hebben. Dat is nu eenmaal de noodzakelijkheid van democratische verkiezingen”, zei de president die door zijn tegenstanders wordt beschuldigd van een weinig democratische bestuursstijl.

Tegenvallende economie

Oppositiekandidaat Mansur Yavas won het burgemeesterschap van de hoofdstad Ankara, met 50,3 procent van de stemmen. Istanboel, dat zondagavond nipt in handen leek te blijven van de regeringspartij AKP, wordt nu geclaimd door de seculiere oppositiepartij CHP. De burgemeesterskandidaat van die partij, Ekrem Imamoglu zegt een voorsprong van 28.000 stemmen te hebben, terwijl AKP-kandidaat Binali Yildirim beweert dat juist hij aan de leiding gaat met 4000 stemmen.

De winst voor de oppositie lijkt vooral het gevolg van de tegenvallende economie. Na jaren van bloei kampt Turkije nu met een oplopende werkloosheid, nu 11 procent, en een hoge inflatie. Vorig jaar daalde de Turkse lira met 25 procent ten opzichte van de dollar en op dit moment ligt de inflatie bijna net zo hoog. Na het verkiezingsnieuws verloor de lira maandag opnieuw 2,5 procent.

Erdogan moet nu laten zien dat hij de economie weer op gang kan krijgen, anders kunnen de verliezen voor de AKP serieuze gevolgen hebben voor zijn eigen positie. Verkiezingswinst op lokaal niveau leidt doorgaans tot winst in daaropvolgende landelijke verkiezingen. Als de CHP zich weet te bewijzen in de gemeenten waar de partij heeft gewonnen, kan dat veel extra zetels in het parlement opleveren. Imamoglu wordt nu al gezien als de rijzende ster in de Turkse politiek.

Grootste storm

Een andere bedreiging voor Erdogan gaat uit van zijn eigen coalitiepartner, de nationalistische MHP. Die partij wist meerdere steden van de AKP af te snoepen. De partijen werken samen maar een deel van de achterban van de MHP is daar ontevreden over. Na de winst van zondag is het waarschijnlijk dat de MHP haar gewicht duidelijker zal laten voelen. Dat betekent onrust in de regeringscoalitie.

Maar de grootste storm dreigt op de beurzen. De regering heeft zich zwaar in de schulden gewerkt door economische onvrede te bestrijden met kostbare noodmaatregelen. De rekening moet vanaf vandaag worden terugbetaald en dat zal de Turkse economie nog verder in een recessie trekken.

Naast de hoofdstad Ankara wist de grootste oppositiepartij CHP ook andere belangrijke steden te winnen, zoals Antalya en Mersin. Zelfs in een conservatieve stad als Bursa, een traditioneel bolwerk van de AKP, wist de CHP bijna het burgemeesterschap te veroveren.

De AKP deed het beter in het zuidoosten van het land, waar de Koerdische HDP belangrijke verliezen leed. Maar ook die resultaten riepen vragen op. Zo behaalde de AKP in de stad Sirnak meer dan zestig procent van de stemmen, een verdubbeling ten opzichte van de landelijke verkiezingen slechts negen maanden geleden. Die plotselinge verschuiving in een zwaar gemilitariseerde zone zal waarschijnlijk tot beschuldigingen van fraude leiden.

Lees ook: 

Verzet tegen Erdogan groeit in Turkije: ‘Zonder vaste banen haken wij af’

De economische crisis heeft Erdogans achterban hard geraakt. Langzaam groeit het verzet van binnenuit.‘Van onze flexbanen kunnen wij in de crisis nauwelijks rondkomen.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden