Erdogan wil dat Istanbul opnieuw naar de stembus gaat

President Erdogan.Beeld AP

President Erdogan doet er alles aan om Istanbul te behouden. Die blinde strijd leidt tot grote verdeeldheid in zijn eigen partij. 

Erdogan wil dat Istanbul opnieuw naar de stembus gaat. Tijdens de lokale verkiezingen van vorige week wist zijn AKP geen meerderheid te behalen voor het burgermeesterschap van de miljoenenstad. Vandaag verklaarde de regeringspartij dat zij de hoge kiesraad gaat verzoeken om nieuwe verkiezingen uit te schrijven.

Volgens de eerste resultaten behaalde oppositiekandidaat Ekrem Imamoglu zo’n dertig duizend stemmen meer dan AKP-kandidaat Binali Yildirim. Vanwege dat nipte verschil besloot de kiesraad vorige week al om op een hertelling over te gaan in enkele stadsdistricten waar volgens de AKP ongeregeldheden zouden hebben plaatsgevonden.

Aanvankelijk riep de AKP iedereen op om de resultaten van de hertelling te respecteren. Hoge partijleden bewierookten de Turkse democratie en spraken hun vertrouwen uit in de kiesraad. President Erdogan bleef dagenlang stil, maar kwam vrijdag eveneens met een relatief milde verklaring. Hij leek zijn achterban voor te bereiden op een mogelijke nederlaag.

Misdaad

Afgelopen maandag veranderde de toon. De hertelling had niet de gewenste resultaten opgeleverd. Imamoglu liep nog altijd vijftienduizend stemmen voor. Erdogan weet de uitslag aan ‘georganiseerde misdaad’ en grootschalige fraude. De AKP eiste een hertelling voor heel Istanbul. Toen de kiesraad daar niet op inging, gaf de partij aan een verzoek te zullen indienen voor nieuwe verkiezingen.

De lange stiltes en koersveranderingen wijzen op grote onrust binnen de AKP, zo melden meerdere bronnen met banden binnen de partij. Waar een deel van de AKP bereid is de verkiezingsresultaten te accepteren, zijn andere partijprominenten vastbesloten hun controle over Istanbul koste wat het kost te behouden.

Dat hangt bovenal samen met enorme financiële belangen. Het jaarlijkse budget van de gemeente Istanbul bedraagt ruim 6,5 miljard euro – meer dan dat van het Turkse ministerie van volksgezondheid of van buitenlandse zaken. Een groot deel van dat geld gaat naar bedrijven waaraan de gemeente bepaalde taken of bouwprojecten uitbesteed. Die bedrijven zijn in de afgelopen jaren onlosmakelijk verbonden geraakt met de AKP.

Eén van de grootste belanghebbenden in die zakennetwerken is de minister van financiën en Erdogans schoonzoon Berat Albayrak. In de afgelopen jaren wisten de bedrijven binnen zijn invloedssfeer grote contracten van de gemeente binnen te slepen. Het vermoeden binnen partijkringen is dan ook dat Albayrak er alles aan doet om zijn schoonvader te overtuigen Istanbul niet uit handen te geven. Niet zonder toeval berichtten de kranten en televisiekanalen in handen van de familie Albayrak het vurigst over ongeregeldheden tijdens de stemgang van afgelopen week.

Kiesraad

Daartegenover staan partijleden die waarschuwen voor de risico’s. Volgens hen zijn de gevolgen niet te overzien als de AKP erin slaagt een nieuwe verkiezing door te drukken bij de hoge kiesraad. Zij vrezen voor straatprotesten, verdere onrust op de beurzen en grote reputatieschade in binnen- en buitenland. Op de lange termijn zal dat het de AKP nog veel moeilijker maken haar positie te behouden.

Bovendien is het maar zeer de vraag of de AKP betere resultaten kan behalen in het geval van een nieuwe verkiezing in Istanbul. Waar Imamoglu zijn voorsprong grotendeels aan Koerdische stemmers dankt, zal de AKP er vanwege haar coalitie met de Turks-nationalistische niet in slagen die stemmen weg te nemen. Ondertussen zet de economische crisis door, waardoor veel kiezers allesbehalve zitten te wachten op nóg een verkiezingscampagne.

Dat is precies de boodschap die Imamoglu vanmiddag benadrukte. De nieuwe ster van de Turkse oppositie gaf aan zo snel mogelijk aan de slag te willen gaan om armoede, werkeloosheid en de inflatie te bestrijden. “Je kunt niet iedere twee maanden een verkiezing houden als de resultaten je niet bevallen”, zei hij op een persconferentie. “Wij hebben haast. Het gaat om de toekomst van onze kinderen.”

Lees ook: 
Ongekende klap voor AKP doet Erdogan allesbehalve glimlachen

De AKP van president Erdogan loopt in grote Turkse steden als Istanbul, Ankara, Antalya, Mersem tegen een flinke nederlaag aan. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden