Erdogan werkt het groen weg uit de steden

ERDAL BALCI

Turkije is een zwakke democratie, die onder het mes van een autoritaire leider doodbloedt. Iets dat een groot deel van de bevolking dag in, dag uit betreurt. Maar er zijn nog lichtpuntjes, dat is een troost. Al moet je daarvoor houden van een reis door de tijd.

De Turkse president Erdogan heeft veel weg van sultan Abdulhamid, de laatste grote sultan bij de Ottomanen. De sultan heeft ook vrij lang geregeerd (1876-1909) en net als Erdogan heeft de vorst in de eerste jaren van zijn bewind de banden met het Westen aangehaald en groen licht gegeven aan democratische hervormingen. En toen hij eenmaal stevig genoeg in het zadel zat maakte hij korte metten met die opening naar het Westen.

In zijn streven naar meer islam in het land maakte sultan Abdulhamid de intellectuelen en de pers monddood. De veiligheidsdienst, de politie en een partijdige rechterlijke macht stortten zich op de oppositie. Exact de dingen die de Turken meer dan honderd jaar later ook meemaken. Met het verschil dat in tegenstelling tot sultan Abdulhamid de huidige Turkse president er wel in is geslaagd om een majestueus paleis voor zich te laten bouwen.

Dat paleis van Erdogan met de duizend kamers staat sinds kort in Ankara. Het heeft een smak geld gekost en maakt het voor Turken met een beetje fantasie erg makkelijk om zich in de Ottomaanse tijd te wanen.

Erdogan biedt de dromers meer dan alleen een paleis: de islamitische scholen schieten in het land als paddenstoelen uit de grond, het vrouwelijke haar wordt steeds meer aan het zicht van de medemens onttrokken en de koranverzen domineren meer dan ooit het publieke leven.

Ook in het wegwerken van het groen uit de steden lijken de huidige bestuurders veel op hun Ottomaanse voorgangers. Het is uiteraard een kwestie van geld dat veel groen plaats moet maken voor bouwprojecten en winkelcentra, maar het is alsof Erdogan en zijn mannen in het bijzonder Istanbul in alle opzichten terug willen brengen naar eerdere eeuwen. Tekeningen uit die tijd en verslagen van westerse reizigers tonen namelijk aan dat in de toenmalige Turkse hoofdstad bomen en groen iets voor buiten de stad waren. De rijke Turken gingen in prachtig versierde ossenwagens naar de bossen aan de rand van Istanbul om te picknicken. De armen konden die ossenwagens niet betalen en togen met de hele familie naar de begraafplaatsen. Daar, naast de grafstenen, ademden ze hun eigen verse, gratis lucht.

In de zomer van 2013 hebben demonstranten een maand moeten vechten om het kleine Gezi-park in hartje Istanbul te redden. Maar andere velden en parken blijven in rap tempo sneuvelen. De laatste ruzie is nu over een klein parkje in de wijk Uskudar. De gemeente wil daar een moskee hebben, de seculiere bewoners willen een beetje groen tussen al het beton.

Erdogan kennende zal die moskee daar komen. En wie weet kunnen de stedelingen straks in ossenwagen naar de bossen gereden worden.

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden