Invloed Ankara

Erdogan stuurt geestelijken af op andersgelovigen

Demonstranten voeren actie tegen de Turkse premier Recep Tayyip Erdogan in Den HaagBeeld anp

Tegen de zin van alevieten in Nederland stuurt Turkije geestelijk leiders op hen af. Diyanet, het ministerie van godsdienstzaken, heeft eind vorige week 96 alevitische geestelijken naar Europa laten vertrekken.

Zes komen er naar Nederland, meldde de Turkse regeringsgezinde krant Yeni Safak. Alevieten zien de komst van de geestelijken als 'de lange arm' van de Turkse president Erdogan.

Zij vormen de grootste levensbeschouwelijke stroming in Turkije naast de soennitische islam. Hun gedachtegoed heeft een humanistische en soefistische inslag. Ze zijn in Turkije lang gediscrimineerd. De een ziet zich als moslim, de ander niet. Hoeveel alevieten Nederland telt, is lastig in te schatten. Hun geestelijk leiders heten dedes, 'grootvaders'.

Zeker twee alevitische koepelorganisaties in Nederland, de Federatie van Alevitische Verenigingen in Nederland (Hak-der) en de Nederlandse Alevitische Federatie (HAF), hebben bezwaar tegen de dedes van Diyanet. "Wij hebben geen dedes van hen nodig", zegt Müslüm Arslan, voorzitter van HAF. "Diyanet, dat zijn fundamentalistische moslims, die alleen naar Erdogan luisteren. Hij is geen democraat, maar een tiran."

'Onze deuren blijven dicht'
Ook Yüksel Çevik, voorzitter van Hak-der, zit niet op de dedes te wachten. "Onze deuren blijven voor hen dicht. Maar we kennen de regering van Erdogan goed: vaak respecteren ze onze wensen niet. In Duitsland hebben alevieten al gemerkt dat deze dedes zich stiekem in de gemeenschap mengen, en niet zeggen dat ze door Turkije zijn gestuurd."

Het is niet voor het eerst dat de Turkse overheid dedes naar Europa stuurt, zegt hoogleraar Oost-Europese studies Michael Kemper. Diyanet probeert alevieten al langer te 'soennitiseren', legt hij uit. Dat speelt ook in Turkije, weet Kemper. "Ze willen hen inlijven bij de islam. Maar daarmee maken ze inbreuk op die gemeenschap. Door hen geestelijken cadeau te doen, koopt de overheid als het ware invloed in op de theologie."

Alevieten krijgen in Turkije voor hun gebedshuizen niet de financiële steun van de overheid die moskeeën wel krijgen. Officieel zijn ze er niet erkend als geloofsgemeenschap. Hoe de overheid dan wel hun geestelijk leiders kan opleiden? Kemper: "Dat zou ik ook graag willen weten".

Diyanet heeft in Nederland 145 moskeeën. Ze staat onder zware kritiek na de mislukte staatsgreep in Turkije en de politieke twisten die daarop zijn losgebarsten. Een meerderheid in de Tweede Kamer steunde vorige week een motie om de financiering uit Turkije onmogelijk te maken, omdat Ankara zo 'ongewenste invloed' op de gemeenschap in Nederland uitoefent. Diyanet was niet bereikbaar voor commentaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden