Erdogan: moslimwereld dreigt uit elkaar te vallen

Recep Tayyip Erdogan. Beeld epa

De Turkse president Erdogan is bezorgd over de islamitische wereld. Die dreigt 'uit elkaar te vallen', stelt hij in een donderdag gepubliceerd interview. Hij ziet daarbij ook een rol voor zichzelf weggelegd. Erdogan gaat naar eigen zeggen zijn best doen om te zorgen dat het niet zo ver komt.

In een gesprek met Turkse journalisten laat hij zich afkeurend uit over de kloof tussen de twee grote stromingen binnen de islam: het soennisme en het (veel kleinere) sjiisme.

In onder meer Syrië en Irak staan soennieten en sjiieten lijnrecht tegenover elkaar. Terreurgroep Islamitische Staat maakt bovendien openlijk jacht op sjiieten, die ze ziet als verraders van het islamitisch geloof. Een van de belangrijkste sjiitische landen, Iran, staat redelijk vijandig tegenover soennieten. Ook in Jemen staan sjiieten en soennieten tegenover elkaar. Daar proberen sjiitische Houthi-rebellen om de soennitische regering te verdrijven.

"Het belangrijkste is de islam - niet het soennisme of sjiisme", meent Erdogan. Sommige moslims zijn volgens Erdogan geneigd om zich in de eerste plaats te beschouwen als lid van een bepaalde islamitische stroming, en niet als moslim.

"Je kunt een andere denominatie hebben, maar als je probeert om die denominatie op te leggen aan anderen, verscheur je de oemma." De oemma is de wereldwijde gemeenschap van moslims. Erdogan deed zijn opmerkingen in het licht van een eendaags bezoek aan Iran. Dat vond dinsdag plaats.

Meer internationale samenwerking, meer Turkije
Wat Erdogan betreft heeft de grootste internationale moslimorganisatie, de Organization of Islamic Cooperation (OIC), een belangrijke taak bij het tegengaan van geweld in landen als Irak, Egypte, Libië, Syrië en Jemen. De OIC zou zich moeten inspannen om verschillende islamitische groepen meer op één lijn te krijgen.

Ook laat Erdogan wederom blijken dat hij zichzelf ziet als een soort vredesmakelaar. Een dag voor zijn bezoek aan Iran ontving hij in Ankara al de Saoedische minister van binnenlandse zaken Mohammed bin Naif. Binnenkort reist hij bovendien naar Saoedi-Arabië, Indonesië en Maleisië.

'Dit past bij zijn geopolitieke ambities'
Dat Erdogan zich opwerpt als bemiddelaar past bij zijn geopolitieke ambities, meent Turkijekenner Erik Jan Zürcher. "Istanbul was eeuwenlang het centrum van het Ottomaanse Rijk, waar een aanzienlijk deel van het Midden-Oosten toe behoorde. Die macht hebben de Turken verloren."

"Maar Erdogan maakt er geen geheim van dat hij de historische banden wil gebruiken om meer invloed uit te oefenen. Hij wil spreekbuis zijn van de landen die ooit tot het Ottomaanse Rijk behoorden." Dat rijk strekte zich uit van Boedapest tot het noorden van Algerije en omvatte ook Caïro, Mekka en Bagdad.

Erdogans pogingen om Saoed-Arabië en Iran op één lijn te krijgen zijn volgens Zürcher wel erg optimistisch. "De Saoedi's zijn niet zo dol op Turkije en diens bondgenoten. Zo steunden ze twee jaar geleden nog de coup tegen de Moslimbroeders in Egypte. Erdogan heeft juist nauwe banden met de Moslimbroeders. Het zou niet de eerste keer dat Erdogan zich bij het uitoefenen van internationale invloed te rijk rekent."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden