Erdogan moet kiezen tussen IS en Koerden

Familie en vrienden begraven twee jongeren, slachtoffers van de aanslag van maandag in Suruç. Beeld ap

Islamitische Staat (IS) spaart ook Turkije niet en de regerende AKP moet beslissen welke dreiging prioriteit heeft: de mogelijkheid van een Koerdische staat langs de zuidelijke grens met Syrië, of het oprukken van IS. Want de gevechten tussen Koerden en IS slaan over naar Turkije. De regering viel aanvankelijk terug op de vertrouwde anti-Koerdische reflex; de jihadisten werden gedoogd. Nu dreigen de moslimradicalen echter Turkije in brand te zetten. Zoals maandag, toen 32 jongeren in grensstad Suruç werden opgeblazen.

Premier Ahmet Davutoglu omschreef IS twee jaar geleden nog als een groepering van 'boze jongens'. Toen in januari de strijd tussen IS en Koerden losbarstte om de stad Kobani, liet Erdogan doorschemeren voor IS te zijn. Nieuwe aanwas voor de jihadisten kwam uit de hele wereld naar Syrië, en meestal via Turkije. Ankara leek er niet wakker van te liggen dat het land een doorvoerhaven was geworden voor de beruchtste terroristische organisatie ter wereld.

Bleef het bij het oogluikend toelaten van de gebeurtenissen of hielpen de Turken IS ook in de praktijk? Geruchten over een actieve rol van Turkije bij de oorlog in Syrië staken de kop op toen begin 2014 het Openbaar Ministerie in de stad Adana drie trucks op hun inhoud controleerde. Die trucks zouden wapens vervoeren naar radicale moslimbewegingen in Syrië.

Rechtszaak
De kwestie werd door de Turkse regering afgedaan als een complot tegen de staat. Volgens de regering bevatten de trucks niets anders dan hulpgoederen voor de Turkmeense minderheid in Syrië. Enkele maanden geleden publiceerde de Turkse krant Cumhuriyet echter documenten waaruit bleek dat de trucks wapens vervoerden voor IS.

Inmiddels loopt er een rechtszaak tegen de journalist, Can Dundar, die de stukken publiceerde. De Turkse president Erdogan wil hem liever vandaag dan morgen voor landverraad in de cel zien.

Hoe dan ook is de houding van de Turkse regeringspartij jegens IS op zijn zachtst erg mild te noemen. Omgekeerd spaart IS Turkije niet. De afgelopen jaren heeft de beweging het land geregeld geteisterd met acties. De aanslag van maandag op Turkse en Koerdische socialisten, die onderweg waren naar Kobani om er een bibliotheek te stichten en speelgoed aan kinderen te geven, was wel de meest schokkende.

Buitenlandpolitiek
De Turkse oppositie houdt de AKP van Erdogan verantwoordelijk voor de dood van de jongeren, veelal studenten aan prestigieuze universiteiten. Figen Yuksekdag van de Koerdische HDP zei gisteren dat zonder medeweten van de Turkse inlichtingendienst een dergelijke aanslag nooit plaats kon vinden.

De vraag is nu of de verrassende verkiezingsuitslag van afgelopen maand een kentering teweeg zal brengen in de omstreden buitenlandpolitiek van Turkije. De AKP verloor zo'n tien procent en zo de absolute meerderheid in het parlement. Nu onderhandelen de Turkse islamisten met andere partijen over een coalitie. De grootste kanshebber voor partnerschap lijkt de Republikeinse Volkspartij (CHP).

De Turkse pers meldt dat Turkije binnenkort op een seculiere minister van buitenlandse zaken kan rekenen. De CHP zou terug willen keren naar de oude tijden waarin Turkije in het turbulente gebied altijd neutraal wist te blijven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden