Erdogan laat PKK-kampen bombarderen

Analist: Hoop op vrede is vervlogen, Turkije gaat een donkere periode in waarin veel bloed zal vloeien

De nieuwe oorlog van de Koerdische PKK is gericht tegen premier Tayyip Erdogan. Op pogingen van de Turkse premier om vrede te sluiten antwoordden de Koerdische separatisten de afgelopen maanden met een reeks van aanslagen. "De enige oplossing voor dit probleem is het elimineren van de PKK", zegt Erdogan nu. Gisterochtend begonnen de eerste grootschalige bombardementen op de PKK-kampen vlak over de grens in Noord-Irak.

Ondanks veel kritiek vanuit het binnenland had de AK-Partij van Erdogan een begin gemaakt met een vredesinitiatief. De Koerdische militanten zouden gebruik kunnen maken van een algemene amnestieregeling. Volgens berichten in de media zou PKK-leider Abdullah Öcalan, die al twaalf jaar op een eiland gevangen wordt gehouden, in ruil voor vrede kunnen rekenen op het door hem vurig gewenste huisarrest. Maar de PKK-leiding in de bergen wil geen zaken doen met Erdogan en heeft het advies van Öcalan om niet te vechten naast zich neergelegd.

Nadat deze week 21 Turkse militairen omkwamen bij PKK-aanvallen heeft premier Erdogan nota bene in de ramadanmaand de 'totale oorlog' ingeluid.

"De hoop op vrede is vervlogen", zegt politiek analist Kadri Gursel. Hij vervolgt: "Turkije gaat een donkere periode in waarin veel bloed gaat vloeien. Uit ervaring weten we dat het doden van zoveel mogelijk PKK'ers niet tot een Turkse overwinning leidt, maar eerder tot meer aanhang voor de PKK."

In deze oorlog zijn er meer Turkse leiders geweest die de PKK wilden uitschakelen door 'grote schoonmaak' te houden in de bergen en in de Koerdische steden. Tayyip Erdogan is na negen jaar premierschap van vredesinitiatieven en het verstrekken van culturele rechten in net zo'n 'havik' veranderd als zijn voorgangers.

Volgens Gursel is Erdogan wel veel machtiger dan alle eerdere premiers en wordt zijn 'overmoed' wellicht gevoed door die grote macht. "In negen jaar heeft Tayyip Erdogan in Turkije de ene na de andere barricade uit de weg geruimd. Voor het eerst hebben we te maken met generaals die gehoorzaam zijn aan de premier. De PKK wil geen vrede maar onafhankelijkheid en kan daarom gezien worden als de laatste uitdaging van Erdogan. Hij heeft met de vredesinitiatieven getracht om het moeras droog te leggen. Nu gaat hij op muggen jagen. Ik vrees dat de hele kwestie nog uitzichtlozer wordt dan voorheen", aldus Gursel.

Onder leiding van de toenmalige premier Tansu Ciller werden in de jaren negentig duizenden Koerdische dorpen ontruimd, duizenden Koerden gedood en gevangen gezet. De Turkse pers schrijft dat die oorlogsjaren terugkeren. De krant Haberturk beweert zelfs dat er een lijst van 1400 mensen is samengesteld door de politie van Koerden en Turken die binnenkort op beschuldiging van steun aan de PKK worden gearresteerd.

Komen die 'bloedige' jaren terug? Mehmet Yegin, deskundig op het gebied van oorlogvoering en veiligheid, antwoordt met een uitgesproken 'nee'. Volgens Yegin is er een wezenlijk verschil met de jaren negentig: "Tegenwoordig heeft het parlement de leiding over het leger. Tot voor kort hadden de generaals veel meer in de melk te brokkelen dan nu. Yegin acht de kans daarom groot dat een militaire actie onder leiding van de premier wél succes kan hebben.

En dat zonder slachtoffers onder de burgerbevolking.

"De nieuwe operatie staat onder leiding van Erdogan. Turkije beschikt in vergelijking met vroeger over veel geavanceerdere wapens. Ik zeg niet dat alle PKK'ers gedood kunnen worden, maar de PKK kan behoorlijke klappen krijgen. Trouwens, wat had Erdogan moeten doen? De PKK wil een opdeling van het land en geeft de regering geen andere keuze dan het voeren van een totale oorlog."

'Orgaan van contact'
Nu de oorlog tussen het leger en de PKK weer is opgelaaid zijn de ogen op de BDP gericht. Deze grootste Koerdische partij wordt in Turkije als het 'orgaan van contact' tussen Turkije en de PKK beschouwd.

Maar de BDP'ers zitten in een lastig parket omdat de Koerdische politiek ook verdeeld lijkt te zijn. De onenigheid tussen de gevangen Abdullah Öcalan en het 'bergkader' maakt dat de Koerdische politici zich geen houding kunnen geven. Hoewel de partij bij de verkiezingen in juni een groot succes had behaald hebben de BDP'ers op last van de bergleiding geweigerd om plaats te nemen in het parlement.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden